Eylül ayına ait, beklenenden daha güçlü ancak geçmiş tarihli ABD istihdam verisi, bölünmüş durumdaki Federal Rezerv’in (Fed) bir sonraki politika toplantısında faiz oranlarını düşürüp düşürmeyeceği ya da sabit tutup tutmayacağı konusundaki görünümü bulanıklaştırdı. Uzmanlar ve piyasalar karar konusunda ikiye ayrılmış durumda.
Wilmington Trust‘ın tahvil portföy yöneticisi Wilmer Stith Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Faiz oranlarını düşürmeyecekler,” dedi. Stith, istihdam artışının güçlü olmasına rağmen, yuvarlanmamış bazda işsizlik oranının %4,44 olduğunu ve bu durumun %4,5 seviyesini uyarıcı olarak gören bazı Fed üyelerinin endişelenmesine neden olabileceğini belirtti.
İşsizlik oranı endişe yarattı
Stith, “İşsizliğin %4,5’e ulaşması, istihdam durumuyla ilgili endişelerini artıracaktır ve ne yazık ki Ekim ayı işsizlik oranını öğrenemeyeceğiz, bu nedenle görünürlük zayıf,” dedi. Stith, bu şartlar altında kesin bir yönde karar vermenin gerçekten zor olduğunu da sözlerine ekledi.
Eylül ayında, ekonomistlerin 51.000 kişilik beklentisine karşın, 119.000 kişilik istihdam artışı ile istihdamda bir toparlanma yaşandı. Bu toparlanma, Ağustos ayı istihdam rakamlarının ilk açıklanan 22.000 kişilik artıştan 4.000 kişilik düşüşe revize edilmesinden sonra gerçekleşti. Bu durum, Haziran ayında istihdamın negatif bir seyir izlemesi, Temmuz ayında artması, Ağustos ayında tekrar düşmesi ve Eylül ayında tekrar toparlanması gibi dalgalı bir eğilime katkıda bulundu.
Göçün azalması, ekonomideki iş gücü arzını düşürerek, işsizlik oranını sabit tutmak için ekonomiye eklenmesi gereken iş sayısı olan sözde başabaş oranını daralttı. Çoğu Fed yetkilisi bu aralığı 30.000 ile 50.000 arasında görürken, Eylül ayındaki 116.000 rakamı bu aralığı aştı. Öte yandan, işsizlik oranı son birkaç aydır yavaş yavaş yükseldiği seviye olan %4,3’ten %4,4’e, yani ondalık bir puan yükseldi.
ABD istihdam verisi kafaları karıştırdı
Evercore ISI‘nın küresel politika ve merkez bankacılığı başkanı Krishna Guha, aylık maaş bordrosu artışlarına ve buna eşlik eden işsizlik artışına işaret ederek, “Eylül ayı ABD istihdam verisinin gecikmesi, yararsız bir bölünmüş karar getirdi,” dedi. Guha, bu raporun Aralık ayında faiz indirimi veya artırımı konusunda yüksek kaliteli bir yönlendirme sağlamayacağını belirtti.
Guha, “Ancak verinin genelinde açık bir yukarı veya aşağı yönlü sürpriz, derin bölünmüş Fed için bir eşitlik bozucu rol oynayabilirdi,” dedi. Guha, veriyi neredeyse bir sıfırlama olarak gördüklerini ve Aralık ayının, faiz indirimi yönünde çok küçük bir eğilimle bir yazı tura atışı olmaya devam ettiğini söyledi.
ABD istihdam verisinin ilk olarak 3 Ekim’de yayınlanması planlanmıştı, ancak hükümetin kapanması nedeniyle ertelendi. Çalışma Bakanlığı, Ekim ayı ABD istihdam verisini yayınlamayacağını ve Kasım ayı istihdam verisinin Fed’in politika toplantısından yaklaşık bir hafta sonra, 16 Aralık’ta yayınlanacağını açıkladı.
Gecikmeli verinin sınırlı yararlılığı
Indeed.com’un kıdemli ekonomisti Cory Stahle, ABD istihdam artışının cesaret verici olduğunu, ancak yaklaşık yedi haftalık gecikmenin verinin mevcut koşulları değerlendirmek için yararlılığını sınırladığını söyledi. Stahle, “Verinin gösterdiği şey, kapatma öncesinde güçlü olan ekonomi sektörlerinin, yani sağlık ve konaklama sektörlerinin, diğer alanlar zayıflamaya devam etse de, en azından sonbaharın başlarında güçlü kalmaya devam ettiği,” dedi.
Bu yılın başından bu yana, ekonomi ABD istihdamında aylık ortalama 76.000 yeni iş yaratarak, nüfus artışına ayak uydurmak için gerekli olan güncellenmiş istihdam yaratma tahminleriyle yaklaşık olarak aynı seviyede kaldı. Çarşamba günü yayınlanan Fed’in son politika toplantısının tutanakları, Fed üyelerinin çoğunun merkez bankasının faiz indirimlerinin uygun olacağını düşünürken, birkaç üyenin Aralık toplantısında 25 baz puanlık bir indirim daha yapılmasının uygun olacağını düşünmediğini ortaya koydu.
Yine de, birkaç üye, ekonomi beklentileri doğrultusunda gelişirse Aralık ayında faizlerin tekrar indirilebileceğini öngördüklerini söyledi. Diğerleri ise yılın geri kalanında faiz oranlarının sabit tutulmasının uygun olduğunu düşündü. Piyasalar, Fed’in önümüzdeki ay faiz indirimine gitme olasılığını %40 olarak fiyatlıyor. Bu oran Çarşamba günü %30 idi.
NY Fed’in eski kıdemli analisti ve Mutual of America Capital Management’ın sabit getirili menkul kıymetler araştırma başkan yardımcısı Jerry Tempelman, “Bu, Fed’in politikasının önümüzdeki ay değişmeyeceği olasılığını önemli ölçüde artırıyor,” dedi.
