รlkemizin ve bu รผlke nรผfusunun รถnemli bir bรถlรผmรผnรผn borรง sorunu olduฤu malum. รyle ki borรงlarda hem vade hem de faiz sorunu var. Vade kฤฑsa, faiz yรผksek. Bรถyle olunca borcun รงevrilmesi de sorun yaratฤฑyor. รzellikle daralan ekonomideโฆ
รncelikle dฤฑล borรงlara baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, 2009 yฤฑl sonunda 268,9 milyar dolar olan brรผt dฤฑล borรง stokunun, 2018 yฤฑlฤฑnฤฑn Mart ayฤฑ sonunda 466,8 milyar dolarla rekor seviyeye yรผkseldikten sonra 2018 sonunda 448,6 milyar dolara indiฤini, Mart 2019โda 452,3 milyar dolara รงฤฑkan brรผt dฤฑล borรงlarฤฑn, Haziran 2019โda 446,9 milyar dolara gerilediฤini gรถrรผyoruz. Sonuรง olarak dฤฑล borรงlar, 9 yฤฑl 9 ayda 178 milyar dolar arttฤฑ.
Dolardaki artฤฑลฤฑn bir sonucu olarak dolar bazฤฑnda gayri safi yurt iรงi hasฤฑlada (GSYH) รถnemli bir gerileme olunca, brรผt dฤฑล borรง stokunun GSYH oranฤฑ 2019 Haziran ayฤฑnda yรผzde 61,9โa รงฤฑktฤฑ. Bu oran, 2009โda yรผzde 41,6, 2011โde yรผzde 36,7 dรผzeyindeydi.
Bu borcun, 122,4 milyar dolarฤฑnฤฑn kฤฑsa vadeli olmasฤฑ รถnemli. Geliลmiล ekonomiler hem miktar hem de milli gelire oranฤฑ bakฤฑmฤฑndan Tรผrkiyeโye gรถre รงok daha borรงlular. Fakat, onlarda hem faizler รงok dรผลรผk hem de vadeler รงok uzun. Bundan dolayฤฑ, yฤฑllฤฑk รถdenen borcun etkisi, Tรผrk ekonomisine gรถre รงok sฤฑnฤฑrlฤฑ kalฤฑyor. รzel sektรถr brรผt dฤฑล borรง stokunun 2018 Mart-2019 Haziran arasฤฑnda 324,4 milyar dolardan 294,3 milyar dolara inmesi de iyi bir geliลme. Tabii madalyonun arka yรผzรผne baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, รถzel sektรถrรผn borรงlanmakta zorluk รงektiฤini veya ekonomideki kรผรงรผlme nedeniyle yatฤฑrฤฑm, ithalat ve dolayฤฑsฤฑyla dฤฑล borรง ihtiyacฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑ da sรถylenebilir.
Merkezi yรถnetim brรผt borรง stoku, 31 Ekim 2019 tarihi itibarฤฑyla 1 trilyon 260,7 milyar lira olarak gerรงekleลti. Bunun 622,2 milyar lirasฤฑ dรถviz cinsi borรงlardan oluลtu. Bu tutarฤฑn 712,8 milyar lirasฤฑ iรง borรงlardan, 547,9 milyar lirasฤฑ dฤฑล borรงlardan meydana geldi.
2019 Haziran ayฤฑ itibarฤฑyla 754,1 milyar lirasฤฑ iรง, 569,8 milyar lirasฤฑ ise dฤฑล borรง olmak รผzere kamunun brรผt borรง stoku toplamฤฑ 1 trilyon 323,9 milyar liraya ulaลtฤฑ.
Bu borรง stoklarฤฑnฤฑ 28 Haziran 2019 tarihli Merkez Bankasฤฑ dรถviz satฤฑล kuru olan 5,7654 lira ile dolara รงevirdiฤimizde, stok iรง borรงta 130,8 milyar dolara, dฤฑล borรงta 98,8 milyar dolara, toplamda ise 229,6 milyar dolara รงฤฑkฤฑyor.
Merkez Bankasฤฑ net varlฤฑklarฤฑ 2019 Haziran itibarฤฑyla 479,1 milyar lira, kamu varlฤฑklarฤฑ 123 milyar lira, ฤฐลsizlik Sigortasฤฑ Fonu net varlฤฑklarฤฑ ise 130,4 milyar lira oldu. Buna gรถre, brรผt borรง stokundan net varlฤฑklarฤฑ รงฤฑkardฤฑฤฤฑmฤฑzda kamunun net toplam borรง stoku 591,4 milyar liraya iniyor. Bu rakamฤฑ 28 Haziran 2019 tarihli Merkez Bankasฤฑ dรถviz satฤฑล kuru olan 5,7654 lira ile dolara รงevirdiฤimizde, kamunun net toplam borรง stoku 102,6 milyar dolara geriliyor.
Gelelim kredilere, Eylรผl 2019 itibarฤฑyla bankalarฤฑn kullandฤฑrdฤฑฤฤฑ toplam kredi miktarฤฑ 2 trilyon 532 milyar liraya ulaลtฤฑ. Bu tutarฤฑn 1 trilyon 557 milyar lirasฤฑ TL, 975 milyar lirasฤฑ yabancฤฑ para cinsinden kredilerden oluลuyor. Bu rakamฤฑ, 30 Eylรผl 2019 tarihli Merkez Bankasฤฑ dรถviz satฤฑล kuru olan 5,6539 lira ile dolara รงevirdiฤimizde, 447,8 milyar dolar rakamฤฑnฤฑ buluyoruz.
Kredilerin 538 milyar lirasฤฑ tรผketici kredileri ve kredi kartlarฤฑndan, 607 milyar lirasฤฑ ise kรผรงรผk ve orta รถlรงekli iลletme (KOBฤฐ) kredilerinden oluลuyor. Dolara รงevirdiฤimizde รผlkemizde 95,2 milyar dolarlฤฑk tรผketici kredisi ve kredi kartฤฑ borcu bulunuyor. KOBฤฐ kredilerinin tutarฤฑ ise 107,4 milyar dolara ulaลฤฑyor.
Ayrฤฑca, bankalarฤฑn kullandฤฑrdฤฑฤฤฑ akreditif, kabul kredisi, teminat mektubu gibi gayrinakdi krediler de var. Bunlarฤฑn bรผyรผklรผฤรผ de 778 milyar lirayฤฑ, dolar bazฤฑnda ise 137,6 milyar dolarฤฑ buluyor.
Toparlarsak, Eylรผl 2019 itibarฤฑyla, bankalara nakdi borรง (krediler) 447,8 milyar dolar, bankalara gayrinakdi borรง (gayrinakdi kredi) 137,6 milyar dolar. Banka borรงlarฤฑ nakdi, gayrinakdi 585,4 milyar dolarฤฑ buluyor.
Dฤฑล borรงlar ise Haziran 2019 itibarฤฑyla, 446,9 milyar dolar.
2019 milli geliri ne kadar?
2020 programฤฑna gรถre, 749,1 milyar dolar. Kiลi baลฤฑna ise 9 bin 93 dolar.
Sonuรง ortadaโฆ
โBorรง yiฤidin kamรงฤฑsฤฑdฤฑrโ derler ama bu kamรงฤฑ bu yiฤidi bitirirโฆ
