Tรผrk ekonomisi, รผรง รงeyrek sรผren kรผรงรผlmesinin ardฤฑndan nihayet bรผyรผmeyi yakaladฤฑ. 2018 yฤฑlฤฑ birinci รงeyrekte yรผzde 7,4, ikinci รงeyrekte yรผzde 5,6, รผรงรผncรผ รงeyrekte yรผzde 2,3 olan bรผyรผme rakamฤฑ, 2018 dรถrdรผncรผ รงeyrekle birlikte negatife dรถnmรผลtรผ. 2018 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde yรผzde 2,8, 2019 yฤฑlฤฑnฤฑn birinci รงeyreฤinden yรผzde 2,3, ikinci รงeyreฤinde yรผzde 1,6โyฤฑ bulan kรผรงรผlmenin ardฤฑndan bu yฤฑlฤฑn Temmuz-Aฤustos-Eylรผl aylarฤฑnฤฑ kapsayan รผรงรผncรผ รงeyrekte yรผzde 0,9 bรผyรผmeye ulaลtฤฑ. Dokuz aylฤฑk dรถnemde (Ocak-Eylรผl) ise yรผzde 0,9 ile kรผรงรผlme devam etti.
Birinci ve ikinci รงeyrek bรผyรผmelerinde yapฤฑlan gรผncellemenin dokuz aylฤฑk bรผyรผme รผzerinde fazla bir etkisi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayabiliriz. รรผnkรผ birinci รงeyrekte yapฤฑlan revize ile kรผรงรผlme yรผzde 2,4โden yรผzde 2,3โe รงekilirken, ikinci รงeyrekte yรผzde 1,5โluk kรผรงรผlme yรผzde 1,6โya รงฤฑkarฤฑldฤฑ. Bunun bir sonucu olarak gรผncellemeyle dokuz aylฤฑk kรผรงรผlme, yรผzde 0,89โdan yรผzde 0,88โe indi.
Yerleลik hanehalklarฤฑnฤฑn ve hanehalkฤฑna hizmet eden kar amacฤฑ olmayan kuruluลlarฤฑn nihai tรผketim harcamalarฤฑnda yรผzde 7,7, yรผzde 4,9 ve yรผzde 1 kรผรงรผlmenin ardฤฑndan yรผzde 1,5 bรผyรผme gรถrรผldรผ. 2018โin dรถrt ve 2019โun ilk iki รงeyreฤinde bรผyรผyen mal ve hizmet ihracatฤฑ, รผรงรผncรผ รงeyrekte de bรผyรผmesini sรผrdรผrdรผ ve yรผzde 5,1 rakamฤฑna ulaลtฤฑ. Dรถrt รงeyrektir kรผรงรผlen ithalat ise son รงeyrekte yรผzde 7,6 ile bรผyรผmeye geรงti.
Gayrisafi sabit sermaye oluลumu (รถzel, kamu yatฤฑrฤฑm toplamฤฑ) yรผzde 12,8 daralmayla beลinci รงeyrektir kรผรงรผlmesini sรผrdรผrdรผ.
ฤฐลin ilginรง tarafฤฑ devletin nihai tรผketim harcamalarฤฑnฤฑn yรผzde 7 bรผyรผmesi. Geรงen yฤฑlฤฑn 4 รงeyreฤinde de bรผyรผyen bu kalem, bu yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yรผzde 6,6, ikinci รงeyreฤinde yรผzde 3,4 geliลme gรถstermiลti.
Sektรถrler bazฤฑnda baktฤฑฤฤฑmฤฑzda รผรง รงeyrektir sรผren gerilemenin ardฤฑndan sanayi ve hizmetlerin, sanayide yรผzde 1,6, hizmetlerde yรผzde 0,6 ile bรผyรผmeye geรงmesi รถnemli…
ฤฐnลaat sektรถrรผndeki yรผzde 7,8โlik kรผรงรผlme, dรถrt รงeyrektir sรผren kรผรงรผlmenin ardฤฑndan beลinci รงeyrekte de yaลanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ bir durum. ฤฐnลaatta durumun iyi gitmediฤi, dรผzelmenin henรผz baลlamadฤฑฤฤฑ anlaลฤฑlฤฑyor.
โPeki, Tรผrkiye, 2019โu nasฤฑl tamamlayacakโ diye sorduฤumuzda, รผรงรผncรผ รงeyrekte yรผzde 0,9 bรผyรผme nedeniyle, dรถrdรผncรผ รงeyrekte de bรผyรผmenin sรผreceฤini sรถyleyebiliriz. รรผnkรผ, dรถrdรผncรผ รงeyreฤin ilk ayฤฑ olan Ekim ayฤฑnda ithalatta yaลanan yรผzde 8โlik bรผyรผme, รผstelik hem tรผketim hem yatฤฑrฤฑm hem de ham madde ithalatฤฑnda gรถrรผlen artฤฑล, ekonominin canlanmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Yฤฑlฤฑn tamamฤฑnda kรผรงรผlmeden kurtulmak iรงin dรถrdรผncรผ รงeyrekte bรผyรผmenin yรผzde 2,53โรผ bulmasฤฑ gerekiyor. Bu gerรงekleลtirilebilir mi? Tahminler ekonominin yฤฑlฤฑ negatifte tamamlamayacaฤฤฑ yรถnรผndeโฆ
Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Berat Albayrak, 28 Ekim 2019โda, 24. Uluslararasฤฑ ฤฐpekyolu ฤฐลadamlarฤฑ Zirvesiโne katฤฑlmak รผzere gittiฤi Trabzonโda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Tรผrkiye ekonomisinin yรผzde 4, yรผzde 5 bรผyรผme patikasฤฑna girmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etmiลti. Bakan Albayrakโฤฑn ifadesinden yola รงฤฑkarak, dรถrdรผncรผ รงeyrekte yรผzde 4 bรผyรผme olmasฤฑ halinde, Tรผrkiye ekonomisi yฤฑlฤฑ yรผzde 0,4 bรผyรผmeyle bitireceฤini sรถyleyebiliriz. Eฤer dรถrdรผncรผ รงeyrek bรผyรผmesi yรผzde 5โe รงฤฑkarsa, yฤฑllฤฑk bรผyรผme yรผzde 0,6 olur.
Zaten, Yeni Ekonomi Programฤฑโnda (YEP) 2019 iรงin yรผzde 0,5 bรผyรผme รถngรถrรผlmรผลtรผ. Bu rakamฤฑn tutturulabilmesi iรงin dรถrdรผncรผ รงeyrekte bรผyรผmenin yรผzde 4,5โe รงฤฑkmasฤฑ gerekiyor.
Bu rakamlar tutturulabilir mi?
Bence รงok mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor. Fakat, bรผyรผmenin artฤฑda kalma ihtimali, ekside kalma olasฤฑlฤฑฤฤฑndan รงok daha fazla.
Nitekim, Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) 15 Ekim 2019โda 2019 iรงin yรผzde 0,2 bรผyรผme rakamฤฑ รถngรถrmรผลtรผ. Buna gรถre, son รงeyrek bรผyรผmesi yรผzde 3,3 olacak demektir.
Dรผnya Bankasฤฑ, 9 Ekim 2019 tarihinde 2019 iรงin yรผzde 0 bรผyรผme tahmini yapmฤฑลtฤฑ. Bu rakamฤฑn olmasฤฑ iรงin dรถrdรผncรผ รงeyrek bรผyรผmesinin yรผzde 2,53 olmasฤฑ gerekiyor.
Avrupa Birliฤi 7 Kasฤฑm 2019โda, Ekonomik ฤฐลbirliฤi ve Kalkฤฑnma Teลkilatฤฑ (OECD) ise 21 Kasฤฑm 2019โda, 2019 iรงin yรผzde 0,3 bรผyรผme tahmini yapmฤฑลtฤฑ. Bu rakam, dรถrdรผncรผ รงeyrek bรผyรผmesinin yรผzde 3,5โรผ bulmasฤฑ halinde gerรงekleลecek.
Tabii bรผtรผn kuruluลlar, รผรงรผncรผ รงeyrek bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑyla yฤฑllฤฑk bรผyรผme tahminlerini yeniden gรผncelleyecekler.
ลu an iรงin uluslararasฤฑ kuruluลlarฤฑnฤฑn bรผyรผme tahminlerinin tutmasฤฑ iรงin son รงeyrek bรผyรผmesinin yรผzde 2,5 ile yรผzde 3,5 olmasฤฑ gerektiฤini vurgulamamฤฑz yeterli sanฤฑrฤฑm.
Dรถrdรผncรผ รงeyrek bรผyรผme tahminlerinin gerรงekleลmesi halinde yฤฑllฤฑk bรผyรผme rakamlarฤฑ ลรถyle olacak:
| Dรถrdรผncรผ |
| รeyreฤe |
Dรถrdรผncรผ | Gรถre |
รeyrek | Yฤฑllฤฑk |
Bรผyรผmesi | Bรผyรผme |
(Yรผzde) | (Yรผzde) |
0,0 | -0,7 |
0,5 | -0,5 |
1,0 | -0,4 |
1,5 | -0,3 |
2,0 | -0,1 |
2,5 | 0,0 |
2,53 | 0,0 |
3,0 | 0,1 |
3,5 | 0,3 |
4,0 | 0,4 |
4,5 | 0,5 |
5,0 | 0,6 |
