Son รงeyrek bรผyรผme rakamlarฤฑ gerรงeฤi yansฤฑtmฤฑyor mu? 2015 ilk รงeyrekte kรผรงรผlme bekleyen Prof. Dr. ฤฐbrahim รztรผrk’e gรถre ลaibeli. Rotahaber’de yer alan ฤฐbrahim รztรผrk rรถportajฤฑ ลu ลekilde:
“Tรผrkiyeโnin 2014 bรผyรผme rakamlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. TรฤฐKโin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ rakamlara TรฤฐK rakamlarฤฑna gรถre Tรผrkiye, 2014’te yรผzde 2,9 bรผyรผdรผ, 2014 son รงeyrek bรผyรผmesi ise yรผzde 2,6 oldu. Bu bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn ne anlama geldiฤini Marmara รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi รฤretim รyesi Prof.Dr. ฤฐbrahim รztรผrkโe sorduk.
Ekonomi Profesรถrรผ รztรผrk piyasalarฤฑn beklentisinin altฤฑnda bir bรผyรผme gerรงekleลtiฤini belirterek รถzellikle 2014 son รงeyrek bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn ise gerรงeฤi yansฤฑtmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve rakamlarda kurumlara siyasi baskฤฑ nedeniyle ลeffaflฤฑk sorunu olduฤunu dรผลรผndรผฤรผnรผ vurguladฤฑ.
Dรถrdรผncรผ รงeyrekte yรผzde 2,6 bรผyรผme olanaฤฤฑ imkansฤฑz
รztรผrk bu hususla ilgili ลu gรถrรผลleri ortaya koydu: โOrta vadeli progframa gรถre baลlangฤฑรงta yรผzde 4 bรผyรผme hedefi vardฤฑ. Sonradan bu yรผzde 3 buรงuฤa revize edildi. Benim Ekim ayฤฑndan beri รถngรถrdรผฤรผm Tรผrkiyeโnin yรผzde 2,8 kadar bรผyรผyeceฤiydi.
Gรถrรผldรผฤรผ รผzere beklentilerin altฤฑnda bir bรผyรผme gerรงekleลti ve son รงeyrek bรผyรผmesi 2,6 olarak aรงฤฑklandฤฑ. Ancak son รงeyrek ihracat ve sanayi verileri bunu desteklemiyor. Burada bir ลeffaflฤฑk sorunu olduฤunu gรผndeme getirmek istiyorum. Elimizdeki umumi veriler bu rakamlarฤฑn doฤru yansฤฑtฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Zira son รงeyrekte korkunรง bir รงรถkรผล yaลandฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyordu. รรงรผncรผ ve dรถrdรผncรผ รงeyrek sanayi verilerini, ihracat verilerini mukayese ettiฤiniz zaman bu tablo net gรถrรผnรผyor. รรงรผncรผ รงeyrekte yรผzde 1,7 bรผyรผyen ekonominin dรถrdรผncรผ รงeyrekte yรผzde 2,6 bรผyรผme olanaฤฤฑ imkansฤฑzdฤฑr. Zira bu dรถnemde tam tersine sanayi ve ihrcatta dรผลรผล keskinleลti.โ
Sฤฑfฤฑr bรผyรผme olmasฤฑ gerekiyordu
รztรผrk 2014 son รงeyrekle ilgili gerรงek bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑ ise ลu ifadelerle aรงฤฑkladฤฑ: โOlup bitenden sonra kurumlarฤฑn otonomisi ve baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑna olan gรผvenimiz kalmadฤฑ. รรงรผncรผ รงeyrek ve dรถrdรผncรผ รงeyrek verilerini mukayese ettiฤimizde dรถrdรผncรผ รงeyrekteki iลsizlik rakamlarฤฑ, ihracattaki dรผลรผล, sanayideki travma, tรผketici beklentilerindeki kรถtรผleลmeyi de gรถz รถnรผne aldฤฑฤฤฑmฤฑzda, sฤฑfฤฑr bรผyรผme olmasฤฑ gerekirdi.โ
2014 gerรงek bรผyรผme yรผzde 2.5
โBenim bugรผne kadar Tรผrk ekonomisiyle ilgili yapฤฑp da tutmayan bรผyรผme tahminim hiรง olmadฤฑโ diyen รztรผrk bu tespitinde ฤฑsrarlฤฑ. รztรผrk, โ2,6 rakamฤฑnฤฑ gรถrรผnce ลaลฤฑrdฤฑm. ลaibeli bir rakam olduฤunu dรผลรผnรผyorum. Dolayฤฑsฤฑyla 2014โรผn 2,9โluk bรผyรผme rakamฤฑnฤฑn da gerรงek olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Gerรงek rakamlarฤฑn yรผzde 2 buรงuk kadar bir bรผyรผmeye iลaret ettiฤini sรถyleyebilirimโ ifadelerini kullandฤฑ.
Kiลi baลฤฑna gelir 10 bin dolarฤฑn altฤฑnda
Aรงฤฑklanan bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn Tรผrkiye iรงin ne anlama geldiฤini sorduฤumuz รztรผrk, โTรผrkiyeโde nรผfus artฤฑล oranฤฑnฤฑ bundan รงฤฑkarttฤฑฤฤฑnฤฑz zaman elde bir ลey kalmฤฑyor. 2008 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye kiลi baลฤฑ gelirde 10 bin 500 dolarฤฑ gรถrmรผลtรผ. O gรผnden beri niye onun รผzerine รงฤฑkamฤฑyoruz. ฤฐลte bu tรผr bรผyรผmeler nedeniyleโฆ Tรผrkiyeโde nรผfus artฤฑyor ancak kiลi baลฤฑ gelir artmฤฑyor. ลu sฤฑralar kiลi baลฤฑ gelirde 10 bin dolarฤฑn altฤฑna dรผลmรผล olabilirizโ dedi.
Aรงฤฑklanan bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn gรถrรผnรผลte bรผyรผme olmasฤฑna raฤmen sevindirici hiรงbir tarafฤฑnฤฑn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Prof. Dr. รztรผrk, โMevcut kur รผzerinden bakฤฑldฤฑฤฤฑnda bu bรผyรผme Tรผrkiye gibi รผlkeler iรงin hiรงbir sevindirici haber iรงermiyor. Tรผrkiyeโde iลsizliฤi dรผลรผrmรผyor. ฤฐลsizliฤi dรผลรผrmek iรงin yรผzde 7 bรผyรผme gerekiyor. Yรผzde 5 ile iลsizlik sabit kalฤฑyor. Yรผzde 3 gibi bรผyรผmelerde ise iลsizlik artmaya devam etmiyorโ ifadelerini kullandฤฑ.
Bu durgunluktur
Bu bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn Tรผrkiye iรงin olumlu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ รin รถrneฤi รผzerinden anlatan Prof. รztรผrk, โรin yรผzde 7 bรผyรผdรผฤรผnde durgunluฤa giriyorsa ve alarm zilleri รงalฤฑyorsa Tรผrkiye iรงin de bu geรงerlidir. Tรผrkiye iรงin de yรผzde 4 ve altฤฑndaki her rakam sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑdฤฑr. 2012, 2013 ve 2014โte รผรง sene รผst รผste Tรผrkiye yรผzde 4โรผn altฤฑnda bรผyรผdรผ. Dolayฤฑsฤฑyla ciddi bir durgunluk sรผrecindedir diyebilirizโ dedi.
2015 ilk รงeyrekte kรผรงรผlme olabilir
2015 iรงin รถngรถrรผlerini de aรงฤฑklayan Prof. Dr. รztรผrk ลunlarฤฑ sรถyledi: โรncรผ gรถstergelere gรถre 2015’in ilk รงeyreฤinde yรผzde 2 civarฤฑnda kรผรงรผlme รถngรถrรผyorum. Ocak ลubat ihracat rakamlarฤฑnฤฑ biliyoruz. Tรผrkiyeโnin yรผzde sekiz, dokuzlara varan oranlarda ihracatฤฑ daraldฤฑ. Mart ayฤฑnda da daralma devam ediyor. Sanayi รผretiminde 2009 krizinden bu yana en sert daralma yaลฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla 2015’in ilk รงeyreฤinde daralma gรถrรผlebilirโฆ
โ Hรผkรผmetin tedbir almak yerine daha รงok tahribe yรถnlendiฤini belirten รztรผrk, โYaklaลan krize karลฤฑ tedbir almaktan ziyade daha รงok tahribat yapฤฑlฤฑyor. 2015 yฤฑlฤฑ Tรผrkiye iรงin pozitif olabilirdi. Zira รin, Japonya ve Avrupaโda parasal geniลleme vardฤฑ. Faiz oranlarฤฑnฤฑn dรผลtรผฤรผ bir sรผreรง yaลanฤฑyordu. Enflasyon ve cari aรงฤฑk daralabilirdi. Bol kredi gelebilirdi. Ama bunun karลฤฑlฤฑฤฤฑnda siyasi gerilim yumuลamalฤฑydฤฑ.
Kurumlarฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑna saldฤฑrฤฑlmamalฤฑydฤฑ. Maalesef yapฤฑlmamasฤฑ gereken her ลey yapฤฑldฤฑ. Ahmet Davutoฤlu ekonomide reform dรถnemi yaลayalฤฑm diye paket aรงฤฑkladฤฑ. Bunun iรงinde ลeffaflฤฑk da vardฤฑ. Ancak Cumhurbaลkanฤฑ ลeffaflฤฑk gelirse parti teลkilatlarฤฑna adam bulamayฤฑz dedi ve o yasayฤฑ engelledi. รรผnkรผ herkes รงalmฤฑล ve biliyorlar bunu. Bรผtรผn bu tahribattan sonra, ekonomiye gรผven 15 puan dรผลtรผ. Tรผketici gรผven endeksi 5 puan geriledi yรผzde 60 oldu. Bunlar 2009 krizinden beri en kรถtรผ seviyelerdirโ dedi.
Reel ekonomik krize geรงiyoruz
Prof. รztรผrk bu sรผreรงte hรผkรผmetin seรงime yรถnelik gรถstermelik tedbirler alabileceฤini vurgulayarak, โSeรงim sathฤฑna girdik. Her ลey seรงmeni aldatmaya yรถnelik bir sรผrece girdi. Davutoฤluโnun aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ teลvik paketinin hiรงbir geรงerliliฤi olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmรผyorum. Seรงmene kaynak aktarma tedbirleri alabilirler. Bu kalฤฑcฤฑ bir รงรถzรผm sunmaz. Yolun sonunda Tรผrkiye ekonomisinde bir reel ekonomi krizi yaลanabilir. Finansal bir kriz olmayabilir ama sonradan finansal krize de dรถnรผลebilir. Ama Tรผrkiye ลu an aรงฤฑk bir ลekilde bir reel ekonomi krizinin iรงinden geรงiyor. Finansal krizden farklฤฑ olarak reel ekonomi krizi kolay atlatฤฑlamaz ve kalฤฑcฤฑ hasarlarฤฑ olur. Bu krizin ciddi sonuรงlarฤฑ olacaktฤฑr.โ
