ABD ve ฤฐran arasฤฑnda tฤฑrmanan askeri รงatฤฑลmalarฤฑn Orta Doฤuโdaki sevkiyat hatlarฤฑnฤฑ kesintiye uฤratmasฤฑ, baลta Avrupa ve ABD olmak รผzere alรผminyum krizi yarattฤฑฤฤฑndan, kรผresel sanayi tรผketicilerini ciddi bir arz kriziyle karลฤฑ karลฤฑya bฤฑraktฤฑ.
Cumartesi gรผnรผ ABD ve ฤฐsrailโin ฤฐranโa yรถnelik gerรงekleลtirdiฤi operasyonlarฤฑn ardฤฑndan, kรผresel ticaretin can damarฤฑ olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnฤฑn kapanma riski, metal piyasalarฤฑnda sert fiyat hareketlerini tetikledi.
Bรถlgedeki askeri hareketliliฤin kalฤฑcฤฑ bir arz problemine dรถnรผลmesi ihtimali, otomotivden inลaata, ambalajdan havacฤฑlฤฑฤa kadar pek รงok sektรถrde รผretim maliyetlerini doฤrudan etkilemeye baลladฤฑ.
BNP Paribas emtia stratejisti David Wilson, Basra Kรถrfezi’nin yฤฑllฤฑk yaklaลฤฑk 7 milyon tonluk alรผminyum eritme kapasitesine sahip olduฤunu ve bunun kรผresel รผretimin yรผzde 8’ine tekabรผl ettiฤini belirtti.
Wilson, bรถlgeden yapฤฑlan sevkiyatlarda yaลanacak uzun sรผreli bir aksamanฤฑn, piyasa รผzerinde hem baz fiyatlar hem de fiziksel primler aรงฤฑsฤฑndan, รถzellikle Avrupa pazarฤฑnda belirgin bir etki yaratacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Analistler, Orta Doฤu’daki alรผminyum รผretiminin yaklaลฤฑk yรผzde 75’inin ihraรง edildiฤine dikkat รงekerek, lojistik hatlardaki tฤฑkanฤฑklฤฑฤฤฑn kรผresel stok dengelerini hฤฑzla bozabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.
Batฤฑlฤฑ ekonomilerin Orta Doฤu alรผminyumuna baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ artฤฑyor
Ticaret verileri, Avrupa ve ABDโnin sanayi รผretimi iรงin bรถlgeye ne denli baฤฤฑmlฤฑ olduฤunu ortaya koyuyor. Trade Data Monitor (TDM) verilerine gรถre Avrupa, geรงtiฤimiz yฤฑl birincil ve alaลฤฑmlฤฑ alรผminyum ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 21โini Orta Doฤu ve Mฤฑsฤฑrโdan karลฤฑladฤฑ.
ABD cephesinde ise tablo daha kritik bir boyutta; รผlkenin geรงtiฤimiz yฤฑl gerรงekleลtirdiฤi 3,4 milyon tonluk toplam alรผminyum ithalatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 22โsi yine bu bรถlgeden saฤlandฤฑ.
Sevkiyatlarฤฑn durma noktasฤฑna gelmesi, Londra Metal Borsasฤฑ’nda (LME) iลlem gรถren alรผminyum fiyatlarฤฑnฤฑ Pazartesi gรผnรผ ton baลฤฑna 3 bin 254 dolara รงฤฑkararak son bir ayฤฑn en yรผksek seviyesine taลฤฑdฤฑ.
Fiyat artฤฑลlarฤฑ sadece borsa deฤerleriyle sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmayฤฑp, fiziksel teslimat maliyetlerine de yansฤฑmฤฑล durumda. Avrupalฤฑ alฤฑcฤฑlarฤฑn navlun, vergi ve elleรงleme giderlerini karลฤฑlamak iรงin borsa fiyatฤฑ รผzerine รถdediฤi fiziksel primler, geรงen hafta sonu ton baลฤฑna 378 dolara yรผkselerek hafta baลฤฑna gรถre 20 dolarlฤฑk bir artฤฑล kaydetti.
ABD’de ise Haziran ayฤฑnda yรผrรผrlรผฤe giren yรผzde 50โlik ithalat vergilerinin etkisiyle halihazฤฑrda rekor seviyelerde olan primler, pound baลฤฑna 1,04 dolar (ton baลฤฑna yaklaลฤฑk 2 bin 292 dolar) seviyesindeki seyrini koruyor. Tedarik zincirindeki bu ek maliyetler, nihai mamul fiyatlarฤฑna yansฤฑyarak kรผresel enflasyonist baskฤฑyฤฑ artฤฑrma potansiyeli taลฤฑyor.
Artan enerji maliyetleri ve รผretim รผzerindeki baskฤฑ
Alรผminyum รผretim sรผreรงlerinde enerji maliyetlerinin payฤฑ, sektรถrรผn geleceฤine dair en bรผyรผk risk faktรถrlerinden biri olarak รถne รงฤฑkฤฑyor. Bir alรผminyum tesisinin toplam iลletme maliyetlerinin ortalama รผรงte biri elektrik harcamalarฤฑndan oluลuyor.
Orta Doฤu’daki savaลฤฑn doฤal gaz ve petrol fiyatlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ รงekmesiyle birlikte, enerjiye duyarlฤฑ bir sektรถr olan alรผminyum รผretimi iรงin maliyet tabanฤฑ hฤฑzla yรผkseliyor. Bu durum, sadece arzฤฑn fiziksel olarak kฤฑsฤฑtlanmasฤฑ deฤil, aynฤฑ zamanda mevcut รผretimin de daha pahalฤฑ hale gelmesi anlamฤฑna geliyor.
Piyasa uzmanlarฤฑ, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki tehditlerin ciddiyetini korumasฤฑ durumunda, alรผminyum fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin spekรผlatif bir hareketten รถte kalฤฑcฤฑ bir maliyet artฤฑลฤฑna dรถnรผลebileceฤini vurguluyor.
Kรผresel รถlรงekte savunma harcamalarฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑ bir dรถnemde, stratejik bir hammadde olan alรผminyumun arz gรผvenliฤi, hรผkรผmetlerin ekonomi ajandalarฤฑnda รผst sฤฑralara tฤฑrmanmฤฑล durumda. Mevcut konjonktรผrde รผreticilerin alternatif kaynak arayฤฑลฤฑna girmesi beklense de kฤฑsa vadede Orta Doฤuโnun boลluฤunu doldurabilecek bir kapasitenin bulunmamasฤฑ, piyasadaki volatiliteyi canlฤฑ tutmaya devam edecek gรถrรผnรผyor.
