Kรผresel piyasalarda petrol fiyatlarฤฑ, Birleลik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) Barakah nรผkleer enerji santraline yรถnelik insansฤฑz hava aracฤฑ (ฤฐHA) saldฤฑrฤฑsฤฑnฤฑn ardฤฑndan jeopolitik risk algฤฑsฤฑnฤฑn tฤฑrmanmasฤฑyla son iki haftanฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ.
ABD ve ฤฐsrail ile ฤฐran arasฤฑndaki gerilimi sonlandฤฑrma giriลimlerinin tฤฑkanmasฤฑ ve ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn askeri seรงenekleri masaya yatฤฑrmaya hazฤฑrlanmasฤฑ, ham petrol arzฤฑna yรถnelik endiลeleri artฤฑrarak piyasalardaki yukarฤฑ yรถnlรผ hareketi destekledi. Londra Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, Pazartesi gรผnรผ erken iลlemlerde yรผzde 1,86 deฤer kazanarak 111,29 dolara yรผkselirken, gรผn iรงinde 5 Mayฤฑs’tan bu yana en yรผksek seviye olan 112 dolarฤฑ test etti. ABD hafif petrolรผ (WTI) ise yรผzde 2,19 artฤฑลla 107,73 dolara ulaลarak 30 Nisan sonrasฤฑ en yรผksek seviyesini kaydetti.
Enerji koridorlarฤฑndaki hareketlilik, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รงevresindeki tanker saldฤฑrฤฑlarฤฑ ve el koyma giriลimlerini durduracak bir barฤฑล anlaลmasฤฑ umudunun zayฤฑflamasฤฑyla geรงen hafta da etkisini gรถstermiลti. Her iki ham petrol kontratฤฑ, geride bฤฑraktฤฑฤฤฑmฤฑz haftada yรผzde 7’nin รผzerinde prim yaptฤฑ. ABD Baลkanฤฑ Donald Trump ile รin Devlet Baลkanฤฑ ลi Cinping arasฤฑnda dรผzenlenen son gรถrรผลmelerde, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol ithalatรงฤฑsฤฑ konumundaki รin’in krizin รงรถzรผmรผne yรถnelik diplomatik bir hamle yapacaฤฤฑna dair herhangi bir emare รงฤฑkmamasฤฑ, tedarik risklerini canlฤฑ tuttu.
Prestige Economics Baลekonomisti Jason Schenker yayฤฑmladฤฑฤฤฑ analizde, ฤฐran odaklฤฑ krizin uzamasฤฑnฤฑn fiyatlarda kalฤฑcฤฑ ve yapฤฑsal hasar riskini artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, bu durumun kรผresel faiz oranlarฤฑnฤฑn daha uzun sรผre yรผksek kalmasฤฑna yol aรงabileceฤini ve ekonomik bรผyรผme รผzerinde aลaฤฤฑ yรถnlรผ ciddi baskฤฑlar oluลturabileceฤini vurguladฤฑ.
Kritik petrol tedarik hatlarฤฑnda gรผvenlik endiลeleri artฤฑyor
Kรถrfez bรถlgesinde tฤฑrmanan askeri hareketlilik, petrol fiyatlarฤฑ รผzerinde doฤrudan bir prim baskฤฑsฤฑ oluลturuyor. BAE ve Suudi Arabistan’ฤฑ hedef alan ฤฐHA saldฤฑrฤฑlarฤฑ ile Washington-Tahran hattฤฑndan yรผkselen sert aรงฤฑklamalar, รงatฤฑลmanฤฑn daha geniล bir alana yayฤฑlacaฤฤฑ endiลelerini beraberinde getirdi.
BAE’li yetkililer, Barakah nรผkleer santralini hedef alan saldฤฑrฤฑnฤฑn kaynaฤฤฑna iliลkin geniล รงaplฤฑ bir inceleme baลlatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ duyururken, bu tรผr terรถr eylemlerine karลฤฑ her tรผrlรผ karลฤฑlฤฑk verme hakkฤฑnฤฑ saklฤฑ tuttuklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Irak hava sahasฤฑndan giren รผรง insansฤฑz hava aracฤฑnฤฑ etkisiz hale getirdiฤini bildiren Suudi Arabistan ise egemenlik ihlallerine karลฤฑ gerekli operasyonel tedbirlerin alฤฑnacaฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Finans kuruluลu IG’nin piyasa analisti Tony Sycamore, gerรงekleลtirilen ฤฐHA saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn aรงฤฑk bir uyarฤฑ niteliฤi taลฤฑdฤฑฤฤฑna dikkat รงekerek, ABD veya ฤฐsrail’in ฤฐran’a yรถnelik olasฤฑ yeni askeri adฤฑmlarฤฑnฤฑn, Kรถrfez’deki enerji ve kritik altyapฤฑ tesislerine yรถnelik yeni misilleme saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑ tetikleyebileceฤini ifade etti.
ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ ve piyasalarฤฑn gelecek beklentisi
Beyaz Saray’ฤฑn Tahran ve Moskova yรถnetimine karลฤฑ izlediฤi yaptฤฑrฤฑm politikalarฤฑ, enerji arzฤฑ ve kรผresel piyasalarฤฑn gelecek beklentisi aรงฤฑsฤฑndan belirleyici olmaya devam ediyor.
ABD Baลkanฤฑ Trump’ฤฑn askeri seรงenekleri deฤerlendirmek รผzere ulusal gรผvenlik danฤฑลmanlarฤฑyla kritik bir toplantฤฑ gerรงekleลtireceฤine yรถnelik haber akฤฑลฤฑ, arz gรผvenliฤine dair spekรผlasyonlarฤฑ gรผรงlendiriyor. Petrol fiyatlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan destekleyici bir diฤer รถnemli geliลme ise Washington’ฤฑn, Hindistan dahil bazฤฑ รผlkelerin deniz yoluyla Rus petrolรผ satฤฑn almasฤฑna imkan tanฤฑyan yaptฤฑrฤฑm muafiyet sรผresini uzatmayarak sona erdirmesi oldu.
Analistler, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki fiili geรงiล riskleri ve azalan kรผresel ham petrol stoklarฤฑ nedeniyle piyasalarฤฑn yรผksek volatilite bandฤฑnda kalmaya devam edeceฤini, merkez bankalarฤฑnฤฑn ise enflasyonist baskฤฑlar karลฤฑsฤฑnda faiz politikasฤฑnda sฤฑkฤฑ duruลu korumak zorunda kalabileceฤini รถngรถrรผyor.
