Borsa, halka arzlar, dรถviz, kripto para, hisse รถnerileri

Metin TรœRKYILMAZ

Tรผm Yazฤฑlarฤฑ

รœlke nรผfusu 81,6, yabancฤฑlarla 83,2, Suriyelilerle 86,7 milyon

YaลŸ yapฤฑsฤฑ, artฤฑลŸ oranฤฑ ve eฤŸitim seviyesi gibi unsurlarฤฑyla nรผfus, ekonomisine, siyasi-askeri-diplomatik gรผcรผne etkisiyle bir รผlkenin en รถnemli avantaj veya dezavantajlarฤฑndan biridir. Tรผrkiye iรงin hฤฑzla yaลŸlanmasฤฑna raฤŸmen Avrupaโ€™ya gรถre oldukรงa genรง, dinamik bir nรผfusa sahiplik รถnemli bir potansiyeldir. Tabii bu potansiyelin deฤŸerlendirilmesi gerekir. Makul bir nรผfus artฤฑลŸ hฤฑzฤฑ, yรผksek eฤŸitim seviyesi bu aรงฤฑdan รงok รถnemlidir.

 

Olaya Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan bakarsak, nรผfus, oranฤฑ dรผลŸse de artmaya devam ediyor. Nitekim, Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรœฤฐK) ile Nรผfus ve VatandaลŸlฤฑk ฤฐลŸleri Genel MรผdรผrlรผฤŸรผ, 31 Aralฤฑk 2019 tarihi itibarฤฑyla รผlke nรผfusunu, Adrese Dayalฤฑ Nรผfus Kayฤฑt Sistemi (ADNKS) sonuรงlarฤฑna gรถre, 83 milyon 154 bin 997 kiลŸi olarak aรงฤฑkladฤฑ.

 

Nรผfusun 2019 yฤฑlฤฑnda 1 milyon 151 bin 115 kiลŸi arttฤฑฤŸฤฑ ve yฤฑllฤฑk nรผfus artฤฑลŸ hฤฑzฤฑnฤฑn bir yฤฑlda binde 14,7โ€™den binde 13,9โ€™a dรผลŸtรผฤŸรผ gรถrรผlรผyor. Erkek nรผfusu kadฤฑn nรผfusundan 287 bin 275 daha fazla ama kadฤฑnlar nรผfus farkฤฑnฤฑ hฤฑzla kapatฤฑyor. Kadฤฑnlarฤฑn nรผfusa oranฤฑ yรผzde 49,8โ€™de kalฤฑrken, erkek nรผfus oranฤฑ yรผzde 50,2โ€™yi buluyor.

 

-รœlke nรผfusu binde 13,9, yabancฤฑ nรผfus binde 264,4 arttฤฑ

 

Yabancฤฑ nรผfus hฤฑzla artฤฑyor. Tรผrkiyeโ€™de ikamet eden yabancฤฑ nรผfus bir รถnceki yฤฑla gรถre 320 bin 146 kiลŸi artarak 1 milyon 531 bin 180 kiลŸi oldu. รœlke nรผfusu binde 13,9 artarken, yabancฤฑ nรผfustaki artฤฑลŸ binde 264,4โ€™รผ buluyor. รœstelik Tรผrkiye ikamet veya รงalฤฑลŸma iznine sahip kiลŸileri, uluslararasฤฑ koruma kimlik belgesi ve geรงerli adres beyanฤฑ olan kiลŸiler ile Tรผrkiye Cumhuriyeti vatandaลŸlฤฑฤŸฤฑndan izinle รงฤฑkmฤฑลŸ, geรงerli adres beyanฤฑ bulunan mavi kart hamili kiลŸileri kapsฤฑyor. Kurs, turizm, bilimsel araลŸtฤฑrma ve benzeri nedenlerle 3 aydan kฤฑsa sรผreli vize veya ikamet iznine sahip yabancฤฑlar ile geรงici koruma statรผsรผyle รผlkede bulunan Suriyeliler nรผfusa dรขhil edilmedi.

 

Her ne kadar รผlke nรผfusu 83 milyon 154 bin 997โ€™ye รงฤฑksa da Gรถรง ฤฐdaresi Genel MรผdรผrlรผฤŸรผ verilerine gรถre, geรงici koruma kapsamฤฑndaki Suriyeli sayฤฑsฤฑ 2019 sonu itibarฤฑyla 3 milyon 576 bin 370 kiลŸi bulunuyor. Bu kapsamda ฤฐstanbulโ€™daki nรผfus 483 bin 445โ€™e ulaลŸฤฑyor.

 

-Yabancฤฑ ve Suriyeli sayฤฑsฤฑ 5,1 milyonu, ฤฐstanbul 16 milyonu geรงti

 

Tรผrkiye ikamet eden yabancฤฑlar ve geรงici koruma kapsamฤฑndaki Suriyelilerin toplam nรผfusu 5 milyon 107 bin 550โ€™ye yรผkseldi.

 

Geรงi koruma kapsamฤฑndaki Suriyelileri de dahil ettiฤŸimizde Tรผrkiyeโ€™de yaลŸayan nรผfusun 86 milyon 731 bin 367โ€™ye, ฤฐstanbul nรผfusu ise 16 milyon 2 bin 712โ€™ye รงฤฑkฤฑyor.

 

Yabancฤฑlar hariรง Tรผrkiye nรผfusu ise sadece 81 milyon 623 bin 817 kiลŸi.

 

-Nรผfusta seรงimin etkisi gรถrรผldรผ

 

ฤฐstanbul’un nรผfusu, bir รถnceki yฤฑla gรถre 451 bin 543 kiลŸi artarak 15 milyon 519 bin 267 kiลŸiye ulaลŸtฤฑ. Tรผrkiye nรผfusunun yรผzde 18,66’sฤฑnฤฑn ikamet ettiฤŸi ฤฐstanbul’u, 5 milyon 639 bin 76 kiลŸiyle Ankara, 4 milyon 367 bin 251 kiลŸiyle ฤฐzmir, 3 milyon 56 bin 120 kiลŸiyle Bursa ve 2 milyon 511 bin 700 kiลŸiyle Antalya izledi.

 

En az nรผfus ise 84 bin 660 kiลŸiyle Tunceliโ€™de. Bayburtโ€™un, 84 bin 843, Ardahanโ€™ฤฑn 97 bin 319, Kilisโ€™in 142 bin 490, GรผmรผลŸhaneโ€™nin ise 164 bin 521 nรผfusu bulunuyor.

 

Tรผrkiyeโ€™de geleneksel bir durum olan seรงimlerde รถzellikle yerel seรงimlerde memleketlerinde oy kullanma isteฤŸi, nรผfus rakamlarฤฑna da yansฤฑdฤฑฤŸฤฑ gรถrรผlรผyor.

 

31 Mart 2019 yerel seรงimlerinde memleketlerinde oy kullanmak isteyen รถzellikle bรผyรผkลŸehirlerde yaลŸayan binlerce vatandaลŸ ikametgahlarฤฑnฤฑ kรถylerinin, kasabalarฤฑnฤฑn bulunduฤŸu illere almฤฑลŸlardฤฑ. Gรถrรผnen o ki seรงimden sonra ikametgahlar yeniden bรผyรผk ลŸehirlere kaydฤฑrฤฑldฤฑ.

 

-Seรงimde ikametgahlarฤฑnฤฑ memleketine gรถtรผren seรงmenler geri dรถndรผler

ฤฐstanbul nรผfusu bir yฤฑlda 451 bin, Ankara nรผfusunu 135 bin artฤฑrdฤฑlar

 

ร–rneฤŸin ฤฐstanbulโ€™da yฤฑllฤฑk nรผfus artฤฑลŸฤฑ 2018โ€™de sadece 38 bin 493โ€™de kalฤฑrken, 2019โ€™da ikametgah taลŸฤฑmanฤฑn etkisiyle 451 bin 543โ€™e รงฤฑktฤฑ. Aynฤฑ ลŸekilde Ankara nรผfusundaki artฤฑลŸ 2018 ve 2019 yฤฑllarฤฑnda 58 bin 959โ€™dan 135 bin 91โ€™e yรผkseldi. Bu durum daha az olarak Antalya, Kocaeli, Gaziantep, Adana gibi bazฤฑ diฤŸer bรผyรผk ลŸehirlerde de gรถrรผldรผ.

 

Buna karลŸฤฑn, seรงim dรถneminde bรผyรผkลŸehirlerden nรผfus alan ร‡ankฤฑrฤฑ, Ordu, Sivas, Erzurum, ร‡orum, Giresun, Hakkari, Rize, ElazฤฑฤŸ, Kastamonu, Yozgat gibi ilerde geรงen yฤฑlki yรผksek nรผfus artฤฑลŸฤฑ yerini nรผfus azalmasฤฑna bฤฑraktฤฑ. 2018โ€™de ร‡ankฤฑrฤฑโ€™nฤฑn nรผfusu ฤฐstanbulโ€™a yakฤฑn miktarda 30 bin 288, Orduโ€™nun nรผfusu 29 bin 591, Sivasโ€™ฤฑn nรผfusu 25 bin 307 artmฤฑลŸtฤฑ. 2019โ€™da ร‡ankฤฑrฤฑ nรผfusu, 20 bin 573, Ordu nรผfusu 17 bin 734, Sivas nรผfusu ise 7 bin 652 azaldฤฑ.

 

-Nรผfus hฤฑzla yaลŸlanฤฑyor

 

Ortanca yaลŸ, yeni doฤŸan bebekten en yaลŸlฤฑya kadar nรผfusu oluลŸturan kiลŸilerin yaลŸlarฤฑ kรผรงรผkten bรผyรผฤŸe doฤŸru sฤฑralandฤฑฤŸฤฑnda ortada kalan kiลŸinin yaลŸฤฑdฤฑr. 2019โ€™da, 2018โ€™e gรถre 32โ€™den 32,4โ€™e yรผkseldi. Bu rakam erkeklerde 31,7, kadฤฑnlarda 33,1 dรผzeyinde. 2007 yฤฑlฤฑnda ortanca yaลŸ erkeklerde 27,7, kadฤฑnlarda 28,8 idi. Bu durum Tรผrkiye nรผfusunun hฤฑzla yaลŸlandฤฑฤŸฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Ortanca yaลŸ Sinopโ€™ta 40,8โ€™i bulurken, ลžanlฤฑurfaโ€™da 20,1โ€™e kadar iniyor.

 

ร‡alฤฑลŸma รงaฤŸฤฑ olarak tanฤฑmlanan 15-64 yaลŸ grubundaki nรผfusun oranฤฑ, 2007 yฤฑlฤฑnda yรผzde 66,5 iken 2019 yฤฑlฤฑnda yรผzde 67,8’e yรผkseldi. DiฤŸer yandan รงocuk yaลŸ grubu olarak tanฤฑmlanan 0-14 yaลŸ grubundaki nรผfusun oranฤฑ yรผzde 26,4’ten yรผzde 23,1’e gerilerken, 65 ve daha yukarฤฑ yaลŸtaki nรผfusun oranฤฑ ise yรผzde 7,1’den yรผzde 9,1’e รงฤฑktฤฑ. GรถrรผldรผฤŸรผ gibi รงocuk sayฤฑsฤฑnฤฑn nรผfus iรงindeki oranฤฑ dรผลŸerken, 65 ve daha yukarฤฑ yaลŸtakilerin oranฤฑ artฤฑyor.

 

Tรผrkiye nรผfusu ve yฤฑllฤฑk artฤฑลŸ miktarฤฑ:

 

ฤฐller

2017

2018

2019

2018 DeฤŸiลŸimi

2019 DeฤŸiลŸimi

Toplam

80.810.525

82.003.882

83.154.997

1.193.357

1.151.115

ฤฐstanbul

15.029.231

15.067.724

15.519.267

38.493

451.543

Ankara

5.445.026

5.503.985

5.639.076

58.959

135.091

ฤฐzmir

4.279.677

4.320.519

4.367.251

40.842

46.732

Bursa

2.936.803

2.994.521

3.056.120

57.718

61.599

Antalya

2.364.396

2.426.356

2.511.700

61.960

85.344

Adana

2.216.475

2.220.125

2.237.940

3.650

17.815

Konya

2.180.149

2.205.609

2.232.374

25.460

26.765

ลžanlฤฑurfa

1.985.753

2.035.809

2.073.614

50.056

37.805

Gaziantep

2.005.515

2.028.563

2.069.364

23.048

40.801

Kocaeli

1.883.270

1.906.391

1.953.035

23.121

46.644

Mersin

1.793.931

1.814.468

1.840.425

20.537

25.957

Diyarbakฤฑr

1.699.901

1.732.396

1.756.353

32.495

23.957

Hatay

1.575.226

1.609.856

1.628.894

34.630

19.038

Manisa

1.413.041

1.429.643

1.440.611

16.602

10.968

Kayseri

1.376.722

1.389.680

1.407.409

12.958

17.729

Samsun

1.312.990

1.335.716

1.348.542

22.726

12.826

Balฤฑkesir

1.204.824

1.226.575

1.228.620

21.751

2.045

KahramanmaraลŸ

1.127.623

1.144.851

1.154.102

17.228

9.251

Van

1.106.891

1.123.784

1.136.757

16.893

12.973

Aydฤฑn

1.080.839

1.097.746

1.110.972

16.907

13.226

TekirdaฤŸ

1.005.463

1.029.927

1.055.412

24.464

25.485

Denizli

1.018.735

1.027.782

1.037.208

9.047

9.426

Sakarya

990.214

1.010.700

1.029.650

20.486

18.950

MuฤŸla

938.751

967.487

983.142

28.736

15.655

EskiลŸehir

860.620

871.187

887.475

10.567

16.288

Mardin

809.719

829.195

838.778

19.476

9.583

Trabzon

786.326

807.903

808.974

21.577

1.071

Malatya

786.676

797.036

800.165

10.360

3.129

Erzurum

760.476

767.848

762.062

7.372

-5.786

Ordu

742.341

771.932

754.198

29.591

-17.734

Afyonkarahisar

715.693

725.568

729.483

9.875

3.915

Sivas

621.301

646.608

638.956

25.307

-7.652

Adฤฑyaman

615.076

624.513

626.465

9.437

1.952

Tokat

602.086

612.646

612.747

10.560

101

Batman

585.252

599.103

608.659

13.851

9.556

Zonguldak

596.892

599.698

596.053

2.806

-3.645

ElazฤฑฤŸ

583.671

595.638

591.098

11.967

-4.540

Kรผtahya

572.256

577.941

579.257

5.685

1.316

ร‡anakkale

530.417

540.662

542.157

10.245

1.495

Osmaniye

527.724

534.415

538.759

6.691

4.344

AฤŸrฤฑ

536.285

539.657

536.199

3.372

-3.458

ร‡orum

528.422

536.483

530.864

8.061

-5.619

ลžฤฑrnak

503.236

524.190

529.615

20.954

5.425

Giresun

437.393

453.912

448.400

16.519

-5.512

Isparta

433.830

441.412

444.914

7.582

3.502

Yozgat

418.650

424.981

421.200

6.331

-3.781

Aksaray

402.404

412.172

416.367

9.768

4.195

Edirne

406.855

411.528

413.903

4.673

2.375

MuลŸ

404.544

407.992

408.809

3.448

817

Dรผzce

377.610

387.844

392.166

10.234

4.322

Kastamonu

372.373

383.373

379.405

11.000

-3.968

UลŸak

364.971

367.514

370.509

2.543

2.995

NiฤŸde

352.727

364.707

362.861

11.980

-1.846

Kฤฑrklareli

356.050

360.860

361.836

4.810

976

Bitlis

341.474

349.396

348.115

7.922

-1.281

Rize

331.041

348.608

343.212

17.567

-5.396

Amasya

329.888

337.508

337.800

7.620

292

Siirt

324.394

331.670

330.280

7.276

-1.390

Bolu

303.184

311.810

316.126

8.626

4.316

NevลŸehir

292.365

298.339

303.010

5.974

4.671

Kars

287.654

288.878

285.410

1.224

-3.468

Kฤฑrฤฑkkale

278.749

286.602

283.017

7.853

-3.585

Hakkari

275.761

286.470

280.991

10.709

-5.479

Bingรถl

273.354

281.205

279.812

7.851

-1.393

Yalova

251.203

262.234

270.976

11.031

8.742

Burdur

264.779

269.926

270.796

5.147

870

Karaman

246.672

251.913

253.279

5.241

1.366

Karabรผk

244.453

248.014

248.458

3.561

444

KฤฑrลŸehir

234.529

241.868

242.938

7.339

1.070

Erzincan

231.511

236.034

234.747

4.523

-1.287

Bilecik

221.693

223.448

219.427

1.755

-4.021

Sinop

207.427

219.733

218.243

12.306

-1.490

IฤŸdฤฑr

194.775

197.456

199.442

2.681

1.986

Bartฤฑn

193.577

198.999

198.249

5.422

-750

ร‡ankฤฑrฤฑ

186.074

216.362

195.789

30.288

-20.573

Artvin

166.143

174.010

170.875

7.867

-3.135

GรผmรผลŸhane

170.173

162.748

164.521

-7.425

1.773

Kilis

136.319

142.541

142.490

6.222

-51

Ardahan

97.096

98.907

97.319

1.811

-1.588

Bayburt

80.417

82.274

84.843

1.857

2.569

Tunceli

82.498

88.198

84.660

5.700

-3.538

Metin TรœRKYILMAZ ร–nceki Yazฤฑlarฤฑ