Borsa ฤฐstanbulโda keyifsiz gรผnler sรผrรผyor. Mayฤฑs ayฤฑnฤฑ gรผรง bela bitiren borsada endeks haziran ayฤฑnda da yรผz gรผldรผrmรผyor. Son bir ayda kayฤฑp yรผzde 10โa yaklaลtฤฑ. 11 Mayฤฑs 2026 tarihinde 15.000 puanฤฑn รผzerinde seyreden BIST100 endeksi 13.700 puan seviyelerine gerilemiล durumda. Halka arzlarla canlanmasฤฑ beklenen borsaya yabancฤฑ giriลi de yok. Kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin seรงenekler iyice azalmฤฑล durumda.
Reel getiriler yetmiyor
Malum enflasyon hฤฑz kesmeden yรผkseliลini sรผrdรผrรผyor. Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK), mayฤฑs ayฤฑ enflasyon verilerini aylฤฑk yรผzde 1,71 ve yฤฑllฤฑk yรผzde 32,61 olarak aรงฤฑkladฤฑ.
Enflasyon Araลtฤฑrma Grubuโnun (ENAG) verileri ise tabii ki daha yรผksek. ENAGโฤฑn araลtฤฑrmasฤฑna gรถre mayฤฑs 2026 enflasyonu yรผzde 2,16, yฤฑllฤฑk ise yรผzde 53,13 oranฤฑnda artฤฑล kaydetti.
Bu koลullarda yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn birikimlerindeki deฤer kaybฤฑnฤฑ korumasฤฑ pek mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑ elini nereye atsa deyim yerindeyse kuruyor. Yine TรฤฐK verilerine gรถre aylฤฑk en yรผksek reel getiri mevduat faizinde gerรงekleลti. O da brรผt faiz bezi alฤฑndฤฑฤฤฑndaโฆ
Tรผketici fiyat endeksi (TรFE) ile indirgendiฤinde brรผt mevduat faizinin getirisi yรผzde 1,38 dรผzeyinde. BIST100 endeksi yรผzde 1,34 oranฤฑnda yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑna reel getiri saฤlarken; euro yรผzde 0,22, Amerikan Dolarฤฑ yรผzde 0,23, DฤฐBS yรผzde 0,59 ve kรผlรงe altฤฑn yรผzde 2,79 oranlarฤฑnda yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑna kaybettirmiล durumda. TรฤฐKโin รผรง aylฤฑk deฤerlendirmesinde de durum pek deฤiลik deฤil. Yine brรผt mevduat faizi yรผzde 1,01 oranฤฑyla yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑna en yรผksek reel getiri saฤlayan yatฤฑrฤฑm aracฤฑ. Aynฤฑ dรถnemde kรผlรงe altฤฑn ise en รงok kaybettirenler listesinin ilk sฤฑrasฤฑnda.
Piyasalarฤฑ tetikleyen ilk unsurโฆ
Yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑnda durum bรถyle. Fakat araรงlarฤฑn seyrini etkileyen en รถnemli unsur bugรผnlerde siyaset. Ankara Bรถlge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 21 Mayฤฑsโta Cumhuriyet Halk Partisi 38. Olaฤan Kurultayฤฑ’na yรถnelik aรงฤฑlan iptal davasฤฑnda, kurultay seรงimlerini ve alฤฑnan tรผm kararlarฤฑ baลtan itibaren geรงersiz sayan “mutlak butlan” kararฤฑ verdi. Karar BIST100 endeksinde aynฤฑ gรผn yรผzde 6โlฤฑk bir kayba sebep olurken etkisi uzun sรผrmedi. 10 Haziranโda da Ankara 47. Asliye Hukuk Mahkemesi, Anavatan Partisi’nin 24 Aralฤฑk 2023’te gerรงekleลtirilen Bรผyรผk Genel Merkez Kongresi’nin, parti tรผzรผฤรผne ve Siyasi Partiler Kanunu’na aykฤฑrฤฑ delege ve adaylฤฑk iลlemleri nedeniyle iptaline karar verdi. Bu kararฤฑn ise piyasaya etkisi olmadฤฑ.
Siyasi geliลmelerin ekonomiye ve piyasalara etkisi gรผven aรงฤฑsฤฑndan รงok รถnemli. Uzmanlar da buna dikkat รงekiyor. Ekonomist M. Coลkun Cangรถz son deฤerlendirmesinde โBir รผlkenin hukuk sistemi bazen sadece adalet daฤฤฑtmaz; kuru, faizi yรผkseltir, bรผtรงeyi bozar. Tรผrkiyeโde son dรถnemde yaลananlar da tam olarak bunu doฤruluyor: Yargฤฑ kararlarฤฑ artฤฑk yalnฤฑzca siyasetin seyrini deฤil, kamu maliyesinin gรถrรผnmeyen kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑnฤฑ da belirliyorโ diyor ve ekliyor: โAsฤฑl soru ลu: Bu kararlarฤฑn faturasฤฑ sadece siyasete mi รงฤฑkฤฑyor? Hayฤฑr. Bir kฤฑsmฤฑ doฤrudan tazminat รถdemesi olarak, daha bรผyรผk kฤฑsmฤฑ ise kur, faiz, enflasyon ve gรผven kaybฤฑ รผzerinden bรผtรงeye ve ekonomiye yayฤฑlฤฑyorโ.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑ hangi koลullarฤฑ izlemek zorunda?
Yatฤฑrฤฑmcฤฑ eskiden ลirket bilanรงolarฤฑnฤฑ, faiz kararlarฤฑ ve bรผyรผme verilerini izlerdi. Her bilanรงo dรถnemi heyecan yaratฤฑr, karlฤฑlฤฑk tahminleri yapฤฑlฤฑr ve bu beklentiler satฤฑn alฤฑnฤฑrdฤฑ. Bugรผn ise tablo daha karฤฑลฤฑk. Artฤฑk yatฤฑrฤฑmcฤฑ sadece ลirketleri deฤil, duruลmalarฤฑ, siyasi aรงฤฑklamalarฤฑ, uluslararasฤฑ iliลkileri ve hatta sosyal medyada oluลan algฤฑyฤฑ bile takip etmek zorunda kalฤฑyor.
Bu koลullarda รถnรผmรผzdeki dรถnemde รถzellikle รผรง baลlฤฑฤฤฑn belirleyici olacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyebiliriz. Birincisi enflasyonun seyri. Enflasyon dรผลmeden faizlerin kalฤฑcฤฑ olarak gerilemesi mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor. Faizlerin yรผksek kaldฤฑฤฤฑ bir ortamda ise ลirketlerin finansman maliyetleri artฤฑyor, yatฤฑrฤฑmlar yavaลlฤฑyor ve borsa รผzerinde baskฤฑ oluลuyor.
ฤฐkinci baลlฤฑk dรถviz rezervleri ve kur dengesi. Kurda yaลanabilecek ani hareketler hemen her alanฤฑ etkiliyor. Bu nedenle yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn Merkez Bankasฤฑ verilerini ve rezerv geliลmelerini yakฤฑndan izlemesi gerekiyor.
รรงรผncรผ ve belki de en kritik unsur ise gรผven. Gรผven piyasalarฤฑ yรถneten en gรผรงlรผ deฤiลkenlerden biri. Siyasilerin aรงฤฑklamalarฤฑ ve ardฤฑndan oluลan senaryolar, uluslararasฤฑ kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑnฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ hareketleri ve merkez bankalarฤฑnฤฑn politikalarฤฑ da yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑnฤฑn ayrฤฑlmaz bir parรงasฤฑ haline gelecek.
Nasฤฑl bir strateji?
Uzmanlara gรถre bugรผnรผn koลullarฤฑnda en รถnemli unsur likiditeyi korumak. Yani eldeki paranฤฑn tamamฤฑnฤฑ uzun sรผre รงฤฑkฤฑlamayacak pozisyonlara baฤlamamak gerekiyor. ฤฐkinci kural รงeลitlendirme. Altฤฑn, mevduat, hisse senedi ve dรถviz arasฤฑnda dengeli bir daฤฤฑlฤฑm yapmak ลart. Hisse seรงimi yapacak olanlarฤฑn ise saฤlam bilanรงosu olan, borรงluluฤu yรถnetilebilir seviyede bulunan ve faaliyet kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ sรผrdรผren ลirketleri izleyebilirler. Tabii fiyat grafiฤiyle birlikteโฆ
