Borsada aracılar da yatırımcılar da dersin bitmesini bekleyen, bir avucunu çenesine dayamış pencereden dışarıya bakıp sıkıntıdan patlayan öğrenciler gibi. Hiç tat tuz yok piyasada. Sığ hisselerdeki hareketlerle günler geçiyor, piyasa deyimiyle oyuncular top çeviriyor, diğerleri ümidi kesmiş kenardan izliyor (hatta izlemiyor). Son halka arzlarla “acaba” diyerek heyecanlananlar da hayal kırıklığına uğramış durumda.
Gelecek öngörülerinin yapıldığı, planların beklentilerin alınıp satıldığı günler gerilerde kalmış gibi… İlk olumsuz haberde hemen satışlar geliyor, ancak borsa için görece olumlu haberler artık kale bile alınmıyor. Çünkü olumlu bir sürecin; bir ekonomik toparlanma sürecinin uzantısı olarak değil günü kurtarma olarak değerlendiriliyor. Tıpkı Merkez Bankası’nın düşürdüğü ama piyasanın hiç oralı olmadığı faiz oranları gibi…
Merkez’in faizini piyasa önemsemedi
Bu yıl tam anlamıyla verilerin özellikle de enflasyon oranları ile Merkez Bankası’nın faiz kararının ekonomide ön plana çıktığı bir yıl oldu. Biri açıklandı, hop gözler diğerine çevrildi. Biri yorumlandı, diğerinin beklentileri başladı. Nitekim yılın sonunda oyun değişmedi… Merkez Bankası Para Politikası Kurulu yılın son toplantısında faizi yüzde 39,5’ten yüzde 38’e çekti.
Temmuz ayındaki toplantısında politika faizini 3 puan, eylül ayındaki toplantısında ise 2,5 puan indiren Merkez Bankası 23 Ekim’de faizi 1 puan düşürmüştü. Bu 1 puanlık indirim son toplantıda daha fazla oranda indirim yapılacağı beklentilerini körüklemişti.
Beklentiler paralelinde; yapılan 1,5 puanlık indirimle birlikte yıla yüzde 42 ile başlayan, mart ayında yüzde 50’ye kadar yükselen Merkez Bankası borçlanma faizi iki yıl aradan sonra yüzde 40’ın altında bir seyir izlemeye başladı.
Düşen faizler borsayı ne kadar etkiler?
Faiz, enflasyon ve ekonomi yönetiminin diğer uygulama ve açıklamalarına sıcağı sıcağına tepki gösteren ilk piyasa elbette Borsa İstanbul. Dünyada da hisse senetleri piyasaları gelişmelere anında reaksiyon veriyor. Beklentilerin alınıp, gerçeklerin satıldığı borsanın mecali kalmamış olacak ki aman aman bir tepki vermedi.
Yukarıda da yazdığım gibi Borsa İstanbul için bu tip “şeklen” ayarlamalar önemli değil. Çünkü gerçekte ekonomiyi toparlayacak, büyütecek, sağlıklı bir ekonomi politikası yok. Ekonomistlerin değerlendirmeleri de farklı değil. Merkez Bankası’nın kararının enflasyon hedeflerine uygun olmadığı kaydedildi.
Borsa nasıl yükselir?
Malum borsalar için aralık ve ocak ayları yükseliş aylarıdır. Yılın sonuna doğru bir “yıl sonu rallisi” beklenir. (di) Bu sene tablo karışık. Borsada yatırımcıların çoğu hâlâ kenarda bekliyor. Yabancı yatırımcı girişleri yok denecek kadar sınırlı, yerlide ise risk iştahı ciddi biçimde törpülenmiş durumda.
Bu nedenle borsanın doğal mevsimsel döngüsü bile işlemez hâle gelmiş gibi görünüyor. Sıkıntı şu ki, ne olursa olsun, normal koşullarda sevinçle karşılanacak faiz indirimiyle bile piyasa harekete geçemiyor. Çünkü gerçekte ne olup bittiğinin, yapısal reformlar gerçekleşmeden ekonominin toparlanamayacağının, güven unsuru olmadan da yabancı yatırımcıların gelmeyeceğinin herkes farkında.
Yatırımcı ne yapmalı?
Yatırım araçları enflasyon karşısında reel getiri sağlamıyor bu sıralar. Peki yatırımcı ne yapacak? Yıllar öncesinden bir öneri: yumurtaları aynı sepete koymamak. Eh artık yatırımcının, yatırım yapacak hali varsa bu öneriye dikkat ederek birkaç enstrümandan seçim yapabilir. Biraz döviz, biraz altın, biraz hisse senedi…
Tabii biraz da nakit. Merkez Bankası’nın faiz indiriminden sonra bu hafta bankaların hızla mevduat faizlerini indirdiğini göreceğiz. Oranlar hoş geldin faizinde yüzde 40-42’lerdeydi. Şimdi 40’ların altına yerleşecek. Altın piyasası sakin görünüyor ama burada da Fed’in –aslında ABD Başkanı Donald Trump’ın- açıklamaları önemli. Dövizde hızlı hareket yok ama yön hep yukarı. Bu durumda hisse senetleri, bekleyecek sabrı olanlar için sepetteki önemli enstrümanlardan biri olabilir.
