Yatırımcının faiz geliri eriyor

Dünya ekonomilerinde yeri olmayan ancak bizde “sağlamcı” olarak tanımlanan yatırımcının tercih ettiği mevduat faizlerinde yeni bir dönem başlıyor. Faizden yüksek kazanç dönemi sona eriyor. Bu yıl içinde yaşanan ekonomik ve siyasi sıkıntılar nedeniyle yüzde 50’lerin üzerine çıkan mevduat faizleri, temmuz ayından itibaren düşüş eğilimine girdi. Önce düşük açıklanan enflasyon ve ardından Merkez Bankası’nın politika faizini geri çekmesiyle başlayan süreç hız kesse de devam ediyor.

Merkez Bankası’nın stratejisine göre hareket eden bankalar mevduat faizlerini de birer ikişer geri çekmeye başladı. Nisan ayında yüzde 52’ye kadar yükselen faizler şu sıralar yüzde 40’lar seviyesinde.
Çoğu banka 32 günlük mevduat faizini yüzde 35-39 bandında çekse de hoş geldin faizleri yüzde 40’ın üzerinde seyrediyor. Bazı bankalar günlük mevduat faizlerini yüzde 43-44 bandında tutarken, hoş geldin faizleri de yüzde 42 civarında bulunuyor.

1 milyon lira ne getiriyor?

1 milyon çok para mı? Türkiye nüfusunun önemli bir kısmı için evet. Ama belli bir kesim içinse bir otomobil parası bile değil. Zaman zaman gazetelere “Türkiye’de hesabında 1 milyon liranın üzerinde para olan şu kadar kişi var” şeklinde manşet olan bu rakam getiri hesaplarında da ilk kriter.
eki 1 milyon liranın mevduatta getirisi ne? Yüzde 42 faizle 32 günlük bağlandığını varsayarsak yatırımcının 1 milyon lirası brüt 36.821 lira getiriyor. Bunun 6.443 lirası vergi kesintisi. Yani mevduat yatırımcısının eline 32 gün sonra net 30.378 lira geçmiş oluyor.

Nisan ayında faiz oranları yüzde 52 olduğunda 1 milyon liranın net getirisi 35.933 liraydı.
Bu arada yukarıda altını çizdiğim konuyu da son verilerle bağlayayım. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun verilerine göre Eylül 2025 itibarıyla Türkiye’de hesabında 1 milyon liranın üzerinde para bulunan 2 milyon 520 bin kişi bulunuyor.

Mevduat ne kadar reel getiri sağladı?

Faizden yüksek kazanç dönemi diyoruz ama kazancın yüksekliği elbette tartışılır. Faiz oranlarının yüksekliğine rağmen artan enflasyon, getirileri de eritmiş durumda. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ekim ayında mevduatın reel getirisi TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 0,59 olarak gerçekleşti. Altını çizeyim bu rakam brüt getiri. En yüksek getiriyi ise yine TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 12,61’le altın sağladı. Üç aylık dönemde mevduat faizinin brüt getirisi yüzde 1,5 olurken, altı aylık dönemde yüzde 2,48 oldu.
Özetle mevduat faizleri yatırımcısına olağanüstü bir getiri sağlamadı. Ancak parasını enflasyon karşısında çok fazla erimekten kurtardı diyebiliriz.

Merkez Bankası faiz indirmeye devam eder mi?

Merkez Bankası’nın politika faizi bu yıl dalgalı bir seyir izledi. Hikaye uzun aslında. Üç yıl önce ısrarla uygulanmaya çalışılan “nas” politikasıyla yatırımcının odağına yerleşen faizler hala gündemimizde.
2024 yılının mart ayında yüzde 50 olan politika faizi, kademeli olarak düşürülmüştü. 2025 Mart ayında politika faizi yüzde 42,5’ti. Sonrası malum…

Mart ayında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasıyla başlayan süreçle beraber değişen siyasi iklim, para piyasalarına da yansıdı. Yaşanan kaos ortamında kamu, döviz piyasasında dengeyi sağlamak için milyarlarca dolar satış yaparken faizleri de yükseltmek zorunda kaldı.

Merkez Bankası 18 Nisan’da politika faizini yüzde 46’ya çekti. Ardından temmuz ayı itibarıyla düşük açıklanan enflasyonla beraber faizi de indirmeye başladı. Politika faizi 25 Temmuz’da yüzde 43’e, 12 Eylül’de yüzde 40,5 ve son olarak 24 Ekim’de yüzde 39,5’e çekildi.

Yüksek enflasyon nedeniyle indirim hız kesse de Merkez Bankası enflasyonla mücadele mesajını vermek için 1 puanla yetindi. Böylece politika faizi iki yıl sonra ilk kez yüzde 40’ın altına inmiş oldu. Politika faizi en son 24 Kasım 2023 tarihinde yüzde 35’ten yüzde 40’a yükseltilmişti.

Mevduat faizinde düşüş sürecek mi?

Şimdi yatırımcının gözü önce enflasyon rakamlarında olacak ardından Merkez Bankası’nın Para Politikası Kurulu toplantısı izlenecek.
 
Merkez Bankası geçen hafta yılın dördüncü enflasyon raporunu açıkladı. Buna göre yıl sonu enflasyon hedef aralığı yüzde 25-29’dan yüzde 31-33 seviyesine yükseltildi.
Önümüzdeki Para Politikası Kurulu toplantısı 11 Aralık’ta yapılacak. Bu koşullarda beklenti Merkez Bankası’nın faiz indiriminde ısrarcı olmaması. Kasım ayı enflasyonuna bağlı olarak geçen toplantıda olduğu gibi 1 puanlık bir indirim gelebileceği dile getirilse de buna çok ihtimal verilmiyor.

O zaman bankaların mevduat faizleri de bu yılı yüzde 40’lar seviyesinde kapatacak gibi görünüyor. Bir not daha düşeyim, haziran ayında parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmek ve Türk Lirası’na geçişi desteklemek amacıyla makro ihtiyati çerçevede bazı değişiklikler yapıldı.

Buna göre gerçek kişi TL mevduat payı yüzde 60’ın altında olan bankalar için hedef oranlar artırılırken, yüzde 60 ile yüzde 65 arasında olan bankalara aylık 0,4 puan artış hedefi getirildi. Bu artış da bankaları bir şekilde mevduat faizlerini yüksek tutmaya zorluyor. Çünkü birkaç puanlık bir fark bile mevduatın kaçmasına dolayısıyla bankanın hedeflerini tutturmakta zorlanmasına neden oluyor.

Emel YİĞİT

Tüm Yazıları