Piyasalar bazen bir veriye gereฤinden fazla anlam yรผklรผyor, bazen de gรถrmek istemediฤi bir gerรงeฤi uzun sรผre gรถrmezden geliyor. ABD enflasyonunda yaลanan son geliลmeler bana biraz bunu dรผลรผndรผrรผyor. Bir sรผredir faiz indiriminin ne zaman geleceฤini konuลan yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, ลimdi Fedโin faizleri daha uzun sรผre yรผksek tutmak zorunda kalabileceฤi ihtimalini yeniden hesaplamak durumunda.
Eylรผl enflasyonu beklentileri aลtฤฑ. ฤฐlk bakฤฑลta รงok bรผyรผk bir sรผrpriz gibi gรถrรผnmeyebilir. Yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 3,7โye, aylฤฑk artฤฑล yรผzde 0,6โya รงฤฑktฤฑ. Ancak mesele yalnฤฑzca rakamlarฤฑn beklentiden yรผksek gelmesi deฤil. ABDโde enflasyonun yรผzde 2 hedefine doฤru istikrarlฤฑ biรงimde gerilediฤini sรถylemek giderek zorlaลฤฑyor.
Bence piyasalarฤฑn รผzerinde durmasฤฑ gereken asฤฑl konu bu.
รรผnkรผ enflasyonla mรผcadelede son aลama her zaman kolay olmuyor. ฤฐlk dรถnemde fiyat artฤฑลlarฤฑ yavaลlayabilir, ardฤฑndan bir noktada dรผลรผล hฤฑzฤฑ kesilebilir. รcretler, hizmet fiyatlarฤฑ, enerji maliyetleri ve tรผketim alฤฑลkanlฤฑklarฤฑ devreye girdiฤinde enflasyonu aลaฤฤฑ รงekmek daha fazla zaman alabilir. ABDโde ลimdi bรถyle bir ihtimalin yeniden gรผรงlenip gรผรงlenmediฤini anlamaya รงalฤฑลฤฑyoruz.
รstelik enerji fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkselmesi iลi kolaylaลtฤฑrmฤฑyor. Benzin fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn enflasyona katkฤฑsฤฑ var. Fakat enerji fiyatlarฤฑnฤฑn yรผksek kalmasฤฑ halinde konu benzin istasyonundaki fiyat tabelasฤฑyla sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmayacak. Taลฤฑmacฤฑlฤฑktan รผretime kadar birรงok alanda maliyetler yeniden artabilir. ลirketler bu maliyetleri tรผketiciye yansฤฑtmaya baลlarsa enflasyonla mรผcadele daha da uzayabilir.
Elbette her enerji fiyatฤฑ artฤฑลฤฑnฤฑn kalฤฑcฤฑ enflasyona dรถnรผลeceฤini sรถylemek mรผmkรผn deฤil. Burada belirleyici olan, artฤฑลฤฑn ne kadar sรผrdรผฤรผ ve diฤer fiyatlara ne รถlรงรผde yansฤฑdฤฑฤฤฑ. Yine de mevcut veriler, Fedโin rahat bir karar sรผrecine girmediฤini gรถsteriyor.
Fedโin รถnรผndeki sorun faiz indirimi deฤil, hata yapmamak.
Bir merkez bankasฤฑ iรงin faiz indirmek de faiz artฤฑrmak da tek baลฤฑna baลarฤฑ ya da baลarฤฑsฤฑzlฤฑk gรถstergesi deฤil. รnemli olan, kararฤฑn ekonomik koลullarla ne kadar uyumlu olduฤu. Enflasyon henรผz kontrol altฤฑna alฤฑnmamฤฑลken faiz indirimine gitmek fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑ yeniden hฤฑzlandฤฑrabilir. Buna karลฤฑlฤฑk ekonomik aktivite zayฤฑflarken faizleri gereฤinden uzun sรผre yรผksek tutmak da bรผyรผme ve istihdam รผzerinde baskฤฑ yaratabilir.
Fedโin iลi tam olarak bu nedenle zor. Bir tarafta enflasyon, diฤer tarafta ekonominin dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑ var. รstelik enerji fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin ne kadar sรผreceฤi konusunda da kesin bir ลey sรถyleyemiyoruz.
Benim aรงฤฑmdan burada รถnemli olan, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn faiz indirimi beklentilerine ne kadar baฤlandฤฑฤฤฑ. Piyasa bir senaryoyu uzun sรผre fiyatladฤฑฤฤฑnda, o senaryodan uzaklaลan her veri yeni bir dรผzeltme ihtiyacฤฑ yaratฤฑyor. Enflasyonun beklentileri aลmasฤฑ da bu nedenle yalnฤฑzca bir ekonomik veri olarak deฤerlendirilemez. Daha รถnce kurulmuล pozisyonlarฤฑn yeniden gรถzden geรงirilmesine neden olabilir.
Altฤฑn fiyatlarฤฑnda yaลanan baskฤฑyฤฑ da bu รงerรงevede okumak gerekiyor. ABD tahvil faizleri yรผkseldiฤinde ve dolar gรผรงlendiฤinde altฤฑnฤฑn kฤฑsa vadede zorlanmasฤฑ ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ deฤil. รรผnkรผ yatฤฑrฤฑmcฤฑ aรงฤฑsฤฑndan faiz getirisi sunan varlฤฑklarฤฑn cazibesi artฤฑyor. Altฤฑn ise bu ortamda alternatif maliyet nedeniyle baskฤฑ gรถrรผyor.
Ama buradan hareketle altฤฑnฤฑn uzun vadeli gรถrรผnรผmรผnรผn bozulduฤunu sรถylemek iรงin erken. Faiz beklentileri รถnemli, ancak tek belirleyici deฤil. Jeopolitik riskler, merkez bankalarฤฑnฤฑn altฤฑn alฤฑmlarฤฑ ve dolara yรถnelik beklentiler de fiyatlamada etkili olmaya devam ediyor. Faizlerin yรผksek kalmasฤฑ altฤฑnฤฑ baskฤฑlayabilir; buna karลฤฑlฤฑk kรผresel risklerin artmasฤฑ aynฤฑ dรถnemde altฤฑna talep getirebilir.
Gรผmรผลte de benzer bir durum var. Fakat gรผmรผลรผn sanayi talebine duyarlฤฑ olmasฤฑ, fiyat hareketlerini altฤฑndan farklฤฑlaลtฤฑrabiliyor. Bu nedenle iki deฤerli metalin her dรผลรผลรผnรผ aynฤฑ gerekรงeyle aรงฤฑklamak doฤru olmaz.
Hisse senetleri aรงฤฑsฤฑndan da benzer bir ayrฤฑm yapmak gerekiyor. Faizlerin uzun sรผre yรผksek kalmasฤฑ, รถzellikle yรผksek deฤerlemeyle iลlem gรถren ลirketler รผzerinde baskฤฑ yaratabilir. ลirketlerin gelecekte elde etmesi beklenen kazanรงlarฤฑ bugรผnden fiyatlanฤฑrken kullanฤฑlan iskonto oranฤฑ yรผkseldiฤinde, bu kazanรงlarฤฑn bugรผnkรผ deฤeri dรผลebilir. Finansman maliyetleri de iลin diฤer tarafฤฑ.
Ancak bรผtรผn ลirketler aynฤฑ durumda deฤil. Gรผรงlรผ nakit akฤฑลฤฑ olan, borรงluluฤu yรถnetilebilir seviyelerde bulunan ve fiyatlama gรผcรผnรผ koruyabilen ลirketlerle yรผksek finansman ihtiyacฤฑ olan ลirketleri birbirinden ayฤฑrmak gerekiyor. Bรถyle dรถnemlerde endeksin nereye gideceฤi kadar, hangi ลirketin hangi koลullarda ayakta kalabileceฤi de รถnemli hale geliyor.
Tรผrkiye piyasalarฤฑ iรงin de ABDโdeki geliลmeleri yalnฤฑzca dฤฑลarฤฑdan izlenen bir konu olarak gรถrmek yanlฤฑล olur. ABD tahvil faizlerindeki yรผkseliล, geliลmekte olan รผlkelere yรถnelik sermaye hareketlerini etkileyebilir. Dolarฤฑn gรผรงlenmesi ve kรผresel risk iลtahฤฑnฤฑn azalmasฤฑ, Tรผrkiye gibi รผlkelerde finansal koลullarฤฑ zorlaลtฤฑrabilir.
Fakat Borsa ฤฐstanbulโun yรถnรผnรผ sadece ABD enflasyonuna baฤlamak da doฤru deฤil. Tรผrkiyeโnin kendi enflasyon gรถrรผnรผmรผ, faiz politikasฤฑ, ลirket bilanรงolarฤฑ ve risk primi en az kรผresel geliลmeler kadar รถnemli. Aynฤฑ kรผresel koลullar altฤฑnda bile ลirketler arasฤฑnda ciddi performans farklarฤฑ oluลabilir.
รnรผmรผzdeki dรถnemde asฤฑl izlememiz gereken, ABDโde enflasyonun sonraki aylarda nasฤฑl bir seyir izleyeceฤi. Enerji fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล sฤฑnฤฑrlฤฑ kalฤฑr ve รงekirdek enflasyon yeniden gerilemeye baลlarsa bugรผnkรผ kaygฤฑlarฤฑn bir bรถlรผmรผ azalabilir. Ancak fiyat artฤฑลlarฤฑ yayฤฑlmaya devam ederse Fedโin faizleri daha uzun sรผre yรผksek tutmasฤฑ gรผndeme gelebilir. Bu da piyasalarda yeni bir fiyatlama sรผreci anlamฤฑna gelir.
ลunu da unutmamak gerekiyor: Beklentilerin deฤiลmesi iรงin Fedโin mutlaka faiz artฤฑrmasฤฑ gerekmiyor. Faiz indiriminin ertelenmesi bile tahvil, dรถviz, altฤฑn ve hisse senedi piyasalarฤฑnda รถnemli sonuรงlar yaratabilir.
Dolayฤฑsฤฑyla รถnรผmรผzdeki gรผnlerde yalnฤฑzca Fedโin ne karar vereceฤine deฤil, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn hangi kararฤฑ beklediฤine de bakmak gerekiyor. รรผnkรผ fiyatlarฤฑ รงoฤu zaman gerรงekleลen karar kadar, o kararฤฑn ne รถlรงรผde sรผrpriz olduฤu belirliyor.
ABDโdeki son enflasyon verisi bana gรถre faiz indirimlerinin kesin olarak gรผndemden รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ gรถstermiyor. Ama bu indirimlerin kolay ve hฤฑzlฤฑ geleceฤi dรผลรผncesini yeniden sorgulatฤฑyor. Piyasalar aรงฤฑsฤฑndan fark da burada. Bundan sonra gelecek her enflasyon ve istihdam verisi daha fazla รถnem kazanabilir. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn tek bir senaryoya gรผvenmek yerine farklฤฑ ihtimallere hazฤฑrlฤฑklฤฑ olmasฤฑ gereken bir dรถneme giriyoruz.
