Merkez Bankasฤฑ ekim ayฤฑnda politika faizini yรผzde 37โden yรผzde 36โya indirdi. Yรผz baz puanlฤฑk indirim, ocak ayฤฑndan bu yana yapฤฑlan ilk indirim oldu. Piyasa bu kararฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde bekliyordu. Dolayฤฑsฤฑyla aรงฤฑklama geldiฤinde รงok ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ bir durum ortaya รงฤฑkmadฤฑ. ลimdi asฤฑl merak edilen, Merkez Bankasฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki toplantฤฑlarda nasฤฑl bir yol izleyeceฤi.
Faiz indirimini konuลuyoruz ama Tรผrkiye ekonomisinde asฤฑl mesele hรขlรข enflasyon. Fiyat artฤฑลlarฤฑ istenen รถlรงรผde gerilemeden faizlerin ne kadar dรผลรผrรผlebileceฤi รถnemli bir soru. Merkez Bankasฤฑ karar metninde enflasyonun ana eฤilimindeki geliลmelere ve iรง talepteki yavaลlamaya dikkat รงekiyor. Bunlar indirim iรงin gerekรงe oluลturabilir. Ancak enerji fiyatlarฤฑ ve jeopolitik geliลmeler de risk olmaya devam ediyor.
Burada biraz durmak gerekiyor. รรผnkรผ enerji fiyatlarฤฑnda yaลanacak bir artฤฑล yalnฤฑzca akaryakฤฑt fiyatlarฤฑnฤฑ ilgilendirmiyor. รretimden taลฤฑmacฤฑlฤฑฤa, gฤฑdadan sanayi maliyetlerine kadar pek รงok alan etkileniyor. Tรผrkiye enerji ithalatรงฤฑsฤฑ bir รผlke. Dolayฤฑsฤฑyla petrol ve doฤal gaz fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล, cari denge รผzerinde de baskฤฑ yaratabilir. Bรถyle bir ortamda enflasyonla mรผcadele zorlaลฤฑrsa Merkez Bankasฤฑnฤฑn faiz indirimlerine devam etmesi de kolay olmayacaktฤฑr.
ลirketler aรงฤฑsฤฑndan bakฤฑnca yรผksek faizlerin yarattฤฑฤฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑ zaten ortada. รzellikle borรงla รงalฤฑลan, sรผrekli iลletme sermayesine ihtiyaรง duyan ลirketler iรงin finansman maliyeti ciddi bir sorun. Yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑ erteleniyor, yeni kredi kullanmak zorlaลฤฑyor. Faizlerin dรผลmesi elbette bu ลirketlere bir miktar rahatlama saฤlayabilir. Ancak politika faizindeki bir puanlฤฑk indirim, bankalarฤฑn kredi faizlerini aynฤฑ รถlรงรผde dรผลรผreceฤi anlamฤฑna gelmiyor. รstelik ลirketler yalnฤฑzca kredi maliyetine bakmฤฑyor. Talebin ne olacaฤฤฑnฤฑ, satฤฑลlarฤฑnฤฑ ne kadar artฤฑrabileceklerini ve maliyetlerin nereye gideceฤini de hesaplamak zorundalar.
Dรผnyada da merkez bankalarฤฑnฤฑn iลi kolay deฤil. Fedโin ekim toplantฤฑsฤฑ รถncesinde ABDโde enflasyon ve enerji fiyatlarฤฑ yakฤฑndan izleniyor. Piyasada faizlerin sabit tutulmasฤฑ beklentisi รถne รงฤฑkarken, sonraki toplantฤฑlarda nasฤฑl bir karar alฤฑnacaฤฤฑ konusunda belirsizlik sรผrรผyor. Avrupa Merkez Bankasฤฑ ve ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑ da enflasyonla ekonomik faaliyet arasฤฑndaki dengeyi gรถzetmek zorunda. Enerji fiyatlarฤฑndaki geliลmeler bu hesaplarฤฑ yeniden deฤiลtirebilir.
Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan kรผresel faizlerin รถnemi bรผyรผk. ABDโde faizlerin yรผksek kalmasฤฑ, geliลmekte olan รผlkelere yรถnelik yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑnฤฑ etkileyebilir. Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ parasฤฑnฤฑ hangi รผlkede deฤerlendireceฤine karar verirken yalnฤฑzca faiz oranฤฑna bakmฤฑyor. Kur riski, enflasyon beklentileri, ekonomik programฤฑn devamlฤฑlฤฑฤฤฑ ve piyasalarฤฑn รถngรถrรผlebilirliฤi de รถnemli. Tรผrkiyeโde faizlerin dรผลmesi tek baลฤฑna yabancฤฑ sermaye giriลini hฤฑzlandฤฑrmaya yetmeyebilir.
ลirketlerin finansman giderlerinin azalmasฤฑ da รถzellikle borรงluluฤu yรผksek iลletmeler iรงin olumlu olabilir. Fakat buradan hareketle borsada ki bรผtรผn hisselerin yรผkseleceฤini dรผลรผnmek doฤru deฤil. Kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ zayฤฑflayan, borรงlarฤฑnฤฑ รงevirmekte zorlanan veya satฤฑลlarฤฑnฤฑ artฤฑrmakta gรผรงlรผk รงeken ลirketler iรงin faiz indirimi tek baลฤฑna yeterli olmayacaktฤฑr.
Bir de beklenti meselesi var. Piyasa, beklenen bir kararฤฑ รถnceden fiyatlayabiliyor. Bu nedenle faiz indirimi aรงฤฑklanmasฤฑna raฤmen borsada gรผรงlรผ bir yรผkseliล gรถrรผlmeyebilir. Hatta yatฤฑrฤฑmcฤฑlar sonraki adฤฑmlar konusunda daha temkinli davranฤฑrsa satฤฑลlar da yaลanabilir. Bunu yalnฤฑzca faiz kararฤฑyla aรงฤฑklamak mรผmkรผn deฤil. ลirket bilanรงolarฤฑ, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ iลlemleri ve kรผresel piyasalardaki geliลmeler de izlenmeli.
Benim dikkat รงekmek istediฤim nokta ลu: Merkez Bankasฤฑnฤฑn faiz indirimine baลlamasฤฑ รถnemli ama bundan sonraki adฤฑmlarฤฑn aynฤฑ hฤฑzla geleceฤini sรถylemek iรงin henรผz erken. Enflasyonda kalฤฑcฤฑ bir dรผลรผล gรถrรผlmesi gerekiyor. Karar metninde de indirimlerin zamanlamasฤฑ ve bรผyรผklรผฤรผnรผn enflasyon gรถrรผnรผmรผne gรถre belirleneceฤi ifade ediliyor.
รnรผmรผzdeki dรถnemde yalnฤฑzca politika faizine odaklanmak yeterli olmayacak. Enflasyon beklentileri gerรงekten geriliyor mu, dรถviz piyasasฤฑ nasฤฑl tepki veriyor, kredi maliyetleri ne kadar dรผลรผyor? Bunlarฤฑn hepsi รถnemli. Bir de vatandaลฤฑn gรผnlรผk hayatฤฑnda hissettiฤi fiyat artฤฑลlarฤฑ var. Resmรฎ enflasyondaki gerilemenin hane halkฤฑnฤฑn harcamalarฤฑna ne zaman yansฤฑyacaฤฤฑ da ayrฤฑ bir mesele.
Piyasalar ลimdi Merkez Bankasฤฑnฤฑn bir sonraki kararฤฑnฤฑ bekleyecek. Ancak yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn asฤฑl gรถrmek istediฤi, faizlerin hangi seviyeye ineceฤinden รงok, bu sรผrecin enflasyonla mรผcadeleyi zayฤฑflatmadan yรผrรผtรผlรผp yรผrรผtรผlemeyeceฤi. รรผnkรผ faiz dรผลebilir ama enflasyon beklentileri bozulursa ekonomik kararlar almak yine zorlaลฤฑr. รnรผmรผzdeki aylarda belirleyici olacak konu da tam olarak bu.
