ABDโden gelen son iki geliลme piyasalarฤฑ aynฤฑ anda hem rahatlattฤฑ hem de uyanฤฑk tuttu. Bir yanda Haziran ayฤฑ tรผketici fiyatlarฤฑ (TรFE) verileri beklentilerin oldukรงa altฤฑnda kaldฤฑ, hatta aylฤฑk bazda eksi yazdฤฑ. Diฤer yanda Fed baลkanฤฑ Kevin Warsh, โyรผksek enflasyona karลฤฑ hoลgรถrรผmรผz yokโ mesajฤฑnฤฑ net bir ลekilde verdi. Bu iki baลlฤฑk bir araya gelince 2 yฤฑllฤฑk Hazine tahvili faizleri geriledi, dolar zayฤฑfladฤฑ ve ons altฤฑn yรผzde 2โyi aลan yรผkseliลle 4.100 dolar seviyesini gรถrdรผ. Peki bu tablo Tรผrkiye iรงin ne ifade ediyor?
รnce rakamlara yakฤฑndan bakalฤฑm. ABDโde Haziranโda tรผketici fiyatlarฤฑ aylฤฑk yรผzde 0,4 geriledi. Bu, 2020 Nisan ayฤฑndan bu yana gรถrรผlen ilk aylฤฑk dรผลรผล. Yฤฑllฤฑk enflasyon ise yรผzde 3,5โe indi; Mayฤฑsโtaki yรผzde 4,2โden aลaฤฤฑ geldi ve ekonomistlerin yรผzde 3,8โlik beklentisinin de altฤฑnda kaldฤฑ. รekirdek enflasyon (gฤฑda ve enerji hariรง) aylฤฑk bazda hiรง deฤiลmedi, yฤฑllฤฑk ise yรผzde 2,6 oldu โ yine beklentilerin (yรผzde 2,8) altฤฑnda.
Bu gerilemede en bรผyรผk rol enerji fiyatlarฤฑna ait. Benzin fiyatlarฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 10 dรผลtรผ, akaryakฤฑt maliyetleri enflasyonu ciddi oranda aลaฤฤฑ รงekti. Giyim, ikinci el otomobil fiyatlarฤฑ ve motorlu taลฤฑt sigortasฤฑ primlerinde de gerileme var. Gฤฑda tarafฤฑnda ise et, yumurta ve sรผt รผrรผnlerinde artฤฑล devam ediyor, otel ve turizm harcamalarฤฑnda ise รถnceki aylardaki sert yรผkseliล yerini dรผลรผลe bฤฑraktฤฑ. Yani tablo โher ลey ucuzluyorโ deฤil; ama รถzellikle enerji kaynaklฤฑ bir rahatlama var ama sadece bu ay iรงin gibi gรถrรผnรผyor. รรผnkรผ ABD baลkanฤฑ Trump ฤฐranโla ateลkesโi sonlandฤฑrdฤฑ ve รงatฤฑลmalar devam ettiฤi iรงin bugรผn mesela petrol 87 $โฤฑ gรถrdรผ dolayฤฑsฤฑyla bir de temmuza enflasyona bakmak gerekiyorx.
ลimdi son beล yฤฑllฤฑk resme bakalฤฑm. 2021 sonunda pandemi sonrasฤฑ toparlanma, para musluklarฤฑnฤฑn aรงฤฑk olmasฤฑ ve tedarik zinciri sorunlarฤฑyla ABDโde enflasyon ivme kazandฤฑ. 2022 yazฤฑnda yฤฑllฤฑk oranlar yรผzde 9โlara kadar tฤฑrmandฤฑ โ uzun yฤฑllarฤฑn zirvesi. Fed o dรถnemde hฤฑzlฤฑ ve sert faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna gitti. Gรถsterge faiz bir sรผre yรผzde 5,25-5,50 bandฤฑnda kaldฤฑ. Bu sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma sayesinde 2023โte enflasyon yรผzde 4โlere, 2024โte yรผzde 3โlere kadar geriledi. 2025โte daha da yatฤฑลtฤฑ, yฤฑllฤฑk ortalama yรผzde 2,6 civarฤฑndaydฤฑ.
Aylฤฑk verilere baktฤฑฤฤฑmฤฑzda ise iniลli รงฤฑkฤฑลlฤฑ bir yol var. 2022โnin ilk yarฤฑsฤฑnda kimi aylar yรผzde 0,8-1,0โe yakฤฑn artฤฑลlar gรถrรผlรผrken, 2023 ve 2024โte sฤฑklฤฑkla yรผzde 0,1-0,4 bandฤฑnda daha ฤฑlฤฑmlฤฑ deฤiลimler yaลandฤฑ. 2025โte dezenflasyon sรผreci birรงok ayda devam etti. 2026โya gelindiฤinde enerji fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล Mayฤฑs ayฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 4,2โye (son รผรง yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesi) taลฤฑdฤฑ. Haziran verisi ise bu yรผkseliลin geรงici olabileceฤine dair gรผรงlรผ bir sinyal verdi. รzetle: Son beล yฤฑlda ABD enflasyonu zirveden รถnemli รถlรงรผde indi ama enerji hassasiyeti ve โyapฤฑลkanโ รงekirdek enflasyon hรขlรข tamamen bitmedi. Haziranโdaki sรผrpriz dรผลรผล, dezenflasyon trendinin devam edebileceฤi umudunu gรผรงlendirdi.
Bu verilerin aรงฤฑklanmasฤฑndan รถnce Fed Baลkanฤฑ Kevin Warshโฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ da dikkat รงekiciydi. Warsh, โkomitemizin รผyeleri, kalฤฑcฤฑ olarak yรผksek seviyelerde seyreden enflasyona karลฤฑ hoลgรถrรผ gรถstermezโ dedi. Fiyat istikrarฤฑnฤฑ yeniden tesis etme taahhรผdรผnรผ vurguladฤฑ ve โdoฤru para politikasฤฑnฤฑ uygularsak son beล yฤฑldaki enflasyon dalgasฤฑ geรงmiลte kalacakโ ifadesini kullandฤฑ. Ekonomi direnรงli, iลgรผcรผ piyasasฤฑ gรผรงlรผ, nominal รผcretlerde artฤฑล var diyor. Konut sektรถrรผ hรขlรข zayฤฑf kalsa da tรผketimle bรผyรผme devam ediyor.
Yapay zeka konusunda ise temkinli: Warsh, ekonominin yapay zekadan ne kadar fayda saฤlayacaฤฤฑnฤฑ, enflasyon ve iลgรผcรผ piyasasฤฑ รผzerindeki etkilerini henรผz net bilmiyoruz aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.Son toplantฤฑda faizler dรถrdรผncรผ kez รผst รผste yรผzde 3,5-3,75 aralฤฑฤฤฑnda sabit tutuldu. Warshโฤฑn ลahin tฤฑnฤฑsฤฑ, verilerin gรผvercin havasฤฑyla birleลince piyasalar karฤฑลฤฑk ama genel olarak olumlu sinyaller aldฤฑ.
Piyasalar nasฤฑl fiyatladฤฑ? 2 yฤฑllฤฑk ABD Hazine tahvili faizi 10 baz puan dรผลerek yรผzde 4,18โe geriledi โ borรงlanma maliyetlerinde rahatlama demek bu. Ons altฤฑn yรผzde 2โyi aลan yรผkseliลle 4.100 dolar seviyesini gรถrdรผ. Gรผmรผลte yรผkseliล yรผzde 3โรผ aลtฤฑ. Bloomberg Dolar Endeksi yรผzde 0,6 geriledi. Reel saatlik kazanรงlar yฤฑllฤฑk yรผzde 0,1 arttฤฑ. Altฤฑnฤฑn bu yรผkseliลi, enflasyon verisinin beklenenden iyi gelmesiyle โdaha az sฤฑkฤฑ para politikasฤฑโ beklentisini destekliyor; reel faizlerdeki gerileme de bunda etkili oldu.
ลimdi asฤฑl รถnemli kฤฑsma, Tรผrkiyeโye yansฤฑmalarฤฑna gelelim.
Enerji tarafฤฑ bu ay petrolรผn 72 $โdan 80 beลlerin รผzerine รงฤฑkmasฤฑ nedeniyle biraz sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ. Biz net enerji ithalatรงฤฑsฤฑ bir รผlkeyiz. Benzin ve akaryakฤฑt maliyetleri, haber kuzum hem sanayi maliyetlerini hem de hane halkฤฑnฤฑn yakฤฑt faturasฤฑnฤฑ artฤฑrma potansiyeli taลฤฑyor. Cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑn รถnemli bir kalemi enerji olduฤu iรงin bu tรผr geliลmeler dฤฑล denge aรงฤฑsฤฑndan takip edilmeli. Petrol fiyatlarฤฑ ise bugรผn 87 dolar seviyesinde seyrediyor ve genel enerji dinamiklerini yakฤฑndan izlememiz gerekiyor.
ABD Hazine tahvili faizlerindeki dรผลรผล ve dolarฤฑn zayฤฑflamasฤฑ genellikle geliลen piyasalar iรงin destekleyici olur. Portfรถy akฤฑmlarฤฑ artabilir, Borsa ฤฐstanbulโa ve TL varlฤฑklara ilgi gelebilir. TLโnin aลฤฑrฤฑ deฤer kaybetme baskฤฑsฤฑ hafifleyebilir, dฤฑล borรง รงevirme maliyetlerimizde rahatlama olabilir. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ iรงin de fonlama maliyetleri aรงฤฑsฤฑndan olumlu bir ortam yaratabilir. Fedโin Warshโฤฑn diliyle โerken zafer ilan etmemeโ duruลu ise global likiditenin ani ลekilde daralmamasฤฑnฤฑ saฤlar; bu da bizim gibi รผlkelere zaman kazandฤฑrฤฑr.
Altฤฑn cephesi รงift yรถnlรผ ama Tรผrkiye iรงin รถnemli. Ons altฤฑn 4.100 dolar seviyesine ulaลฤฑrken TL bazฤฑnda altฤฑn yatฤฑrฤฑmฤฑ yapanlar kazanรงlฤฑ รงฤฑkฤฑyor. Tรผrkiyeโde altฤฑn hem bireysel tasarruf aracฤฑ hem de TCMB rezervlerinde kritik yer tutuyor. Enflasyona karลฤฑ korunma iลlevi hรขlรข gรผรงlรผ. รte yandan yรผksek altฤฑn fiyatlarฤฑ ithalat faturasฤฑnฤฑ artฤฑrabilir. Belirsizlik dรถnemlerinde altฤฑna olan talep canlฤฑ kaldฤฑฤฤฑ iรงin bu yรผkseliล bizim aรงฤฑmฤฑzdan tamamen olumsuz deฤil.
Risk tarafฤฑ da var tabii. Warshโฤฑn โhoลgรถrรผ yokโ mesajฤฑ, Fedโin enflasyon konusunda temkinli kalacaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Eฤer enerji fiyatlarฤฑ jeopolitik nedenlerle tekrar yรผkselirse veya รงekirdek enflasyon yapฤฑลkan รงฤฑkarsa, faiz indirimleri yavaลlayabilir. Bu da global risk iลtahฤฑnฤฑ olumsuz etkiler ve bizim gibi รผlkelere sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlayabilir. Ayrฤฑca ABD ekonomisinin direnรงli olmasฤฑ iyi; ama aลฤฑrฤฑ ฤฑsฤฑnma baลka ลoklara kapฤฑ aralayabilir.
Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan baktฤฑฤฤฑmฤฑzda global rรผzgarlar ลu anda lehimizde esiyor gibi duruyor. Ancak kendi ev รถdevlerimizi yapmadan bu rรผzgarฤฑ kalฤฑcฤฑ fฤฑrsata รงeviremeyiz. Enflasyonla mรผcadelede kararlฤฑlฤฑk, bรผtรงe disiplini, rezerv gรผรงlendirme ve yapฤฑsal reformlar hรขlรข en kritik baลlฤฑklar. TCMBโnin iletiลim ve politika duruลu piyasalarฤฑn gรผvenini beslemeye devam ediyor. Bu veriler, รถnรผmรผzdeki dรถnemde para politikasฤฑ iรงin biraz daha esneklik saฤlayabilir ama โyรผksek enflasyona karลฤฑ hoลgรถrรผโ anlayฤฑลฤฑnฤฑ biz de kendi รถlรงeฤimizde unutmamalฤฑyฤฑz.
Sonuรง olarak: Haziran verileri dezenflasyon trendinin devam edebileceฤine dair umut verirken, Warshโฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ Fedโin uyanฤฑk olduฤunu hatฤฑrlatฤฑyor. Global enflasyon ve Fed duruลu Tรผrkiye ekonomisini รถnรผmรผzdeki dรถnemde nasฤฑl etkiler? Yorumlarฤฑnฤฑzฤฑ her zamanki gibi merakla okuyacaฤฤฑm.
