Bu kรถลeyi takip eden okuyucularฤฑn bildiฤi gibi, her yazฤฑmฤฑzda borsa yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑ ilgilendiren bir konuyu ele alฤฑp, bu konuda ne gibi haklarฤฑ olduฤunu ve bu haklarฤฑ nasฤฑl kullanacaklarฤฑnฤฑ genel hatlarฤฑ ile anlatฤฑyoruz. Son yazฤฑlarฤฑmฤฑzda, รถzellikle kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bireysel pay sahipliฤi haklarฤฑ รผzerinde durmuลtuk. Bu yazฤฑmฤฑzda ise orta sฤฑklet yatฤฑrฤฑmcฤฑ diyebileceฤimiz ลirket ortaklarฤฑnฤฑ ilgilendiren azฤฑnlฤฑk haklarฤฑndan bahsedeceฤiz.
Azฤฑnlฤฑk haklarฤฑ, 6102 sayฤฑlฤฑ Tรผrk Ticaret Kanunuโna (Kanun) gรถre, halka aรงฤฑk ลirketlerde sermayenin yรผzde 5โinden daha fazla paya sahip ortaklarฤฑn sahip olduฤu haklardฤฑr. (bu oran halka kapalฤฑ anonim ลirketlerde yรผzde 10โdur) Tek baลฤฑna veya beraber hareket ederek, hisse senetlerine sahip olduฤunuz ลirketteki sermaye payฤฑnฤฑz yรผzde 5โin รผzerine รงฤฑkarฤฑrsanฤฑz, bireysel haklarฤฑnฤฑza ek olarak aลaฤฤฑdaki azฤฑnlฤฑk haklarฤฑna da sahip oluyorsunuz.
Genel kurulu toplantฤฑya รงaฤฤฑrma hakkฤฑ: Normalde genel kurulu รงaฤrฤฑsฤฑ yapma yรถnetim kurulu yetkisindedir. Ancak azฤฑnlฤฑk konumunda olan ortaklar da Kanunuโnun 411. maddesine gรถre, noter aracฤฑlฤฑฤฤฑyla, haklฤฑ gerekรงelerini ve gรผndem maddelerini de belirterek, yรถnetim kurulundan genel kurulunun toplantฤฑya รงaฤrฤฑlmasฤฑnฤฑ veya zaten yapฤฑlacak genel kurul toplantฤฑsฤฑna gรผndem maddesi eklenmesini isteyebilirler. Yรถnetim kurulu bu isteฤi ret eder veya yedi gรผn iรงinde cevap vermez ise istek sahibi ortaklar, ลirketin merkezinin bulunduฤu yerdeki asliye ticaret mahkemesine, toplantฤฑ kararฤฑ verilmesi iรงin dava aรงabilirler.
Mali tablolarฤฑn gรถrรผลรผlmesinin bir ay sรผre ile ertelenmesi hakkฤฑ: Kanunโun 420. maddesine gรถre, yรผzde 5โden daha fazla paya sahipseniz mali tablolarฤฑ ve ilgili konularฤฑn gรถrรผลรผlmesini ve oylanmasฤฑ, tablolarฤฑ yeterince incelemediฤiniz gerekรงesiyle, bir ay sรผreyle ertelenmesini isteyebilirsiniz. รstelik bu isteฤiniz iรงin genel kurulu bir karar almasฤฑna gerek yok, toplantฤฑ baลkanฤฑn kararฤฑ ile toplantฤฑ doฤrudan bir ay sonraya erteleniyor. Kural olarak sadece bir defa erteleme hakkฤฑnฤฑz var, ancak mali tablolarla ilgili sorduฤunuz sorulara 1 ay iรงinde cevap verilmediฤi takdirde, toplantฤฑnฤฑn tekrar ertelenmesini isteyebiliyorsunuz.
ลirket baฤฤฑmsฤฑz denetรงisinin deฤiลtirilmesini isteme hakkฤฑ: Kanunโun 399. maddesi gereฤi, azฤฑnlฤฑk konumundaki ortaklar, asliye ticaret mahkemesinden, haklฤฑ gerekรงeleri olmasฤฑ ลartฤฑ ile โbaฤฤฑmsฤฑz denetรงiyi gรถrevden alma ve yeni denetรงi atama davasฤฑโ aรงฤฑp baฤฤฑmsฤฑz denetรงinin deฤiลtirilmesini isteyebilirler. Bu konudaki en haklฤฑ gerekรงe baฤฤฑmsฤฑz denetรงinin tarafsฤฑz davranmadฤฑฤฤฑ yรถnรผndeki kuลkudur. Dava denetรงinin seรงiminin Tรผrkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilanฤฑndan itibaren รผรง hafta iรงinde aรงฤฑlmalฤฑdฤฑr. Ancak dava aรงma hakkฤฑna sahip olabilmek iรงin, genel kurul toplantฤฑsฤฑna katฤฑlmฤฑล, baฤฤฑmsฤฑz denetรงi seรงilme maddesine ret oyu vermiล ve karลฤฑ oyu tutanaฤa iลletmiล olmak ลarttฤฑr. Ayrฤฑca genel kurul toplantฤฑsฤฑndan geriye doฤru en az 3 aydan beri ลirket ortaฤฤฑ unvanฤฑ taลฤฑmak gerekiyor.
Belirli bir konuda รถzel denetim isteme hakkฤฑ: Anonim ลirketlerde her ortak, รถzel bir durumun denetlenmesi iรงin genel kuruldan รถzel denetรงi atanmasฤฑnฤฑ isteyebilir. Bu bireysel bir haktฤฑr. Ancak genel kurul bu isteฤi yerine getirmez ise Kanunโun 439. Maddesi gereฤi, azฤฑnlฤฑk konumunda olan ortaklar veya paylarฤฑnฤฑn itibarรฎ deฤerinin toplamฤฑ en az bir milyon Tรผrk Lirasฤฑ olan pay sahipleri รผรง ay iรงinde ลirket merkezinin bulunduฤu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden รถzel denetรงi atamasฤฑnฤฑ isteyebilirler. Mahkemeye baลvuran ortaฤฤฑn; hรขkim ortaklarฤฑn veya ลirket yรถneticilerinin, kanunlarฤฑ veya esas sรถzleลmeyi ihlal ederek, ลirketi veya pay sahiplerini zarara uฤrattฤฑklarฤฑnฤฑ, ikna edici bir ลekilde ortaya koymasฤฑ gereklidir.
Haklฤฑ bir neden ile ลirketin feshini isteme hakkฤฑ: Bir ลirket ortaฤฤฑnฤฑn, kendi ลirketinin fesih edilmesini isteme hakkฤฑna sahip olmasฤฑ biraz tuhaf ama gerรงekte bรถyle bir hak var. Kanunโun 531. Maddesine gรถre, haklฤฑ bir gerekรงe olmasฤฑ kaydฤฑ ile azฤฑnlฤฑk konumunda bulunan ortak, ticaret mahkemesine kendi ลirketinin fasih edilmesi iรงin dava aรงabiliyor. Kanun haklฤฑ gerekรงenin ne olacaฤฤฑnฤฑ belirtmemiล, ancak konu ile ilgili mahkeme kararlarฤฑna gรถre, ลirketin uzun sรผre zarar etmesi, ortaklarฤฑn bireysel haklarฤฑnฤฑ sรผrekli ihlal edilmesi ve en รถnemlisi de ลirket yรถnetiminin hรขkim ortaฤฤฑn รงฤฑkarlarฤฑ doฤrultusunda hareket etmesi haklฤฑ gerekรงeler arasฤฑnda sayฤฑlabilir.
Bireysel haklarda olduฤu gibi yukarฤฑda sayฤฑlan azฤฑnlฤฑk haklarฤฑnฤฑn da Kanun ile gรผvence altฤฑna alฤฑnmasฤฑnฤฑn iki temelde motivasyonun olduฤu sรถylenebilir: bireysel hak ihlallerini รถnlemek ve ลirketi olumsuz etkileyebilecek kararlarฤฑ engellemek. ลirket ortaklarฤฑ bireysel ve azฤฑnlฤฑk haklarฤฑnฤฑ kullanฤฑrken bu iki amaca yรถnelik hareket etmelidirler. Bu haklarฤฑn, yeni maฤduriyetler yaratacak ve ลirketi olumsuz etkileyecek ลekilde kullanฤฑlmasฤฑ, kelimenin tam anlamฤฑ ile โbindiฤi dalฤฑ kesmekโ olacaktฤฑr.
ย
ย
