Borsatek, รงoฤunluฤu hisse senedi yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑ olan kitleye hizmet sunan bir haber sitesi. Muhtemelen bu yazฤฑ da รงoฤunluฤu hisse senedi yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑ olan kiลiler tarafฤฑndan okunacak. Dolayฤฑsฤฑ ile okuyucunun, borsa fiyatlarฤฑnฤฑ etkileyecek siyasi geliลmeler, makroekonomik dinamikler, ลirketle ilgili temel ve teknik analizler yรถnรผnde bir beklentisinin olmasฤฑ doฤal.
Borsa yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑn karar alฤฑrken anฤฑlan bu faktรถrleri dikkate almasฤฑ doฤru bir yรถntem. Ancak uzun vadeli yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn gรถz รถnรผne almasฤฑ gereken baลka faktรถrler de var.
Yรถneticilerinin nitelikleri, yรถnetim anlayฤฑลฤฑ, yรถnetim ve denetim uygulamalarฤฑ, ลeffaflฤฑk, menfaat guruplarฤฑyla iliลkiler, ลirketlerin piyasa deฤerini uzun vadede etkilediฤinden yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan gรถz รถnรผne alฤฑnmasฤฑ gereken faktรถrlerdir
Kurumsal Yรถnetim, anฤฑlan bu yรถnetim ve denetim uygulamalarฤฑnฤฑ iรงermektedir. Dรผnyada รถzellikle bรผyรผk ลirket iflaslarฤฑnฤฑn ardฤฑnda gittikรงe artan bir รถnem kazanan bu kavramฤฑn Tรผrkiyeโde de 2000 krizinden sonra รถnemi arttฤฑ.
Ekonomik krizlerin, ลirket iflaslarฤฑnฤฑn, ekonomik daralmalarฤฑn kuลkusuz birรงok sebebi bulunuyor. Ancak ekonominin temel taลlarฤฑndan olan ลirketlerin โkรถtรผ yรถnetilmesiโ gรถz ardฤฑ edilmeyecek sebepler arasฤฑnda yer alฤฑyor.
Kurumsal Yรถnetim, belirli evrensel ilkelere dayalฤฑ, kapsamlฤฑ yรถnetim ve denetim uygulamalarฤฑ bรผtรผnรผdรผr. Bunu bir yรถnetim yaklaลฤฑmฤฑ olarak ele alฤฑrsak; temel amaรง, sรผrdรผrรผlebilir bir karlฤฑlฤฑk seviyesi ile ลirket deฤerinde istikrarlฤฑ bir artฤฑลฤฑn yanฤฑnda, ลirket ile iliลkili menfaat gruplarฤฑna adil katma deฤer yaratmaktฤฑr.
Kapsamฤฑnฤฑ oldukรงa geniลleterek Kurumsal Yรถnetimi, sรถz edilen bu iddialฤฑ hedefi gerรงekleลtirmek iรงin hayata geรงirilen yรถnetim ve denetim uygulamalarฤฑ bรผtรผnรผ olarak tanฤฑmlayabiliriz. Bu uygulamalarฤฑn neler olduฤuna geรงmeden รถnce, dayanaklarฤฑ olan evrensel ilkelerin; adillik, ลeffaflฤฑk, sorumluluk ve hesap verilebilirlik olduฤunu belirtmemiz gerekir.
ลirketler, รงฤฑkarlarฤฑ doฤalarฤฑ gereฤi birbiri ile รงeliลen kiลilerin ve gruplarฤฑn iliลkilerinden oluลan รถrgรผt yapฤฑlarฤฑdฤฑr. Bunlar รผรง ana grupta ele alฤฑnabilir: Pay sahipleri, รผst seviye yรถneticiler ve menfaat sahipleri.
Pay sahipleri ลirketin hisse senetlerine sahip gerรงek ve tรผzel kiลilerden yani ortaklardan oluลurken, รผst seviye yรถneticiler ลirketin stratejik kararlarฤฑnฤฑ veren profesyonellerdir.
Menfaat sahipleri ise รงalฤฑลanlar, mรผลteriler, tedarikรงiler, doฤal รงevre ve genel olarak toplum olarak sฤฑralanabilir.
Bรผtรผn bu kiลi ve gruplar, ลirkete birtakฤฑm faydalar saฤlarken รงeลitli รงฤฑkarlar da elde etmeye รงalฤฑลฤฑrlar. Ancak yapฤฑsฤฑ, doฤasฤฑ gereฤi bunlarฤฑn รงฤฑkarlarฤฑ genellikle birbirleri ile รงeliลir. รrneฤin, ortaklar yรผksek kar payฤฑ, รงalฤฑลanlar yรผksek รผcret, tedarikรงiler yรผksek fiyat beklerken, mรผลteriler kalite ve dรผลรผk fiyat, devlet vergi, toplum doฤal รงevreye zarar vermeyen รผretim ister.
ลirketlerin sรผrdรผrรผlebilir bir karlฤฑk seviyesiyle uzun sรผre faaliyetlerine devama edebilmeleri iรงin anฤฑlan bu รงฤฑkar รงatฤฑลmalarฤฑnฤฑn adil bir uzlaลฤฑ ile รงรถzรผlmesi ve รงฤฑkar gruplarฤฑnฤฑ bir arada tutmalarฤฑ gerekir. ฤฐลte bunu saฤlayacak yรถnetim ve denetim uygulamalarฤฑ Kurumsal Yรถnetim kapsamฤฑnda ele alฤฑnmaktadฤฑr.
รฤฑkarlarฤฑ doฤalarฤฑ gereฤi รงeliลen kiลi ve gruplar bir ลirket organizasyonu iรงinde nasฤฑl bir arada tutulacak ve daha รถnemlisi bunlarฤฑn ลirkete katkฤฑlarฤฑ nasฤฑl en รผst seviyeye รงฤฑkartฤฑlacak?
Daha da ilerisi, sรผrdรผrรผlebilir bir karlฤฑlฤฑk seviyesiyle, ลirket deฤerinde istikrarlฤฑ bir artฤฑล nasฤฑl gerรงekleลtirilecektir? Bu noktada yapฤฑlmasฤฑ gerekenleri dรถrt ana grupta toplamak mรผmkรผn:
ยป รncelikle ลirketle bir ลekilde iliลki iรงinde bulunan kiลi ve gruplarฤฑn haklarฤฑ, ana sรถzleลme, yรถnetim kurulu kararฤฑ gibi iรง dรผzenlemeler veya yasal sรถzleลmelerle tanฤฑmlanmalฤฑ ve bu haklara saygฤฑ duyulacaฤฤฑ beyan edilmeli, hak kayฤฑplarฤฑ olduฤunda kolay tanzim yollarฤฑ oluลturulmalฤฑdฤฑr.
ยป Pay sahiplerinin, yรถneticilerin ve menfaat sahiplerinin ลirkete olan katkฤฑlarฤฑnฤฑ รผst seviyeye รงฤฑkartacak kurallar belirlenmeli, sistemler oluลturulmalฤฑ ve iyi uygulamalar hayata geรงirilmelidir.
ยป Beลeri ve maddi kaynaklarฤฑn en verimli alanlarda kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayacak organizasyon yapฤฑsฤฑ oluลturulmalฤฑ ve planlama yapฤฑlmalฤฑdฤฑr.
ยป Kaynaklarฤฑn yanlฤฑล kullanฤฑmฤฑ, yolsuzluk, zimmet gibi kรถtรผ niyetli faaliyetleri รถnleyecek kontrol ve denetim mekanizmalarฤฑ oluลturulmalฤฑdฤฑr.
Tรผm bunlar kurumsal รถyenitimin teorik alt yapฤฑsฤฑnฤฑ oluลturmaktadฤฑr. Bu kavram iล hayatฤฑnda, bir takฤฑm somut kural ve uygulamalar ile hayat bulmaktadฤฑr. Baลlangฤฑรงta da belirttiฤim gibi adillik, ลeffaflฤฑk, sorumluluk ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun kurallar belirlemek, sistemler kurmak ve bu sistemleri รงalฤฑลtฤฑrmak Kurumsal Yรถnetimin pratiฤini oluลturmaktadฤฑr.
Ortaklara doฤru ve zamanฤฑnda bilgi akฤฑลฤฑ saฤlayacak bir Yatฤฑrฤฑmcฤฑ ฤฐliลkileri Bรถlรผmรผ oluลturmak, internet sitesini doฤru ve zamanฤฑnda bilgi sunan bir ลeffaflฤฑk platformu ลeklinde tasarฤฑmlamak, yรถnetim kurulunu daha iลlevsel hale getirmek, kapsamlฤฑ bir iรง kontrol sistemi oluลturarak etkili risk yรถnetimi gerรงekleลtirmek halka aรงฤฑk ลirketlerde iyi kurumsal yรถnetim uygulamalarฤฑndan bazฤฑlarฤฑdฤฑr.
Bu tรผr iyi uygulamalarฤฑ doฤru bir ลekilde hayata geรงiren ลirketlerin hisselerine yatฤฑrฤฑm yapanlarฤฑn, gรถreceli olarak daha dรผลรผk risk รผstlendiklerini sรถylemek mรผmkรผndรผr. รnรผmรผzdeki yazฤฑlarda, iyi uygulama olduฤu genel kabul gรถrmรผล konularฤฑ ayrฤฑ ayrฤฑ ele alacaฤฤฑz.
ย
