Uluslararasฤฑ finans kuruluลu Natixis‘in 31 Ekim 2025 tarihli son araลtฤฑrma raporu, Tรผrkiye ekonomisinin mevcut durumunu derinlemesine analiz etti. Analizde, Haziran 2023’teki Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimlerinin hemen ardฤฑndan uygulanan ortodoks politikalara dรถnรผลle birlikte รผlkenin, “hiperenflasyon rejiminden oldukรงa kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ para politikasฤฑ yoluyla nispeten zorlu bir geรงiล sรผreci” yaลadฤฑฤฤฑ belirtildi.
Rapora gรถre, “Tรผrk ekonomisi, dayanฤฑklฤฑ iรง talep sayesinde durgunluktan kaรงฤฑnmayฤฑ baลardฤฑ ve geniลlemeye devam etti”. Ancak, “2025 yฤฑlฤฑ boyunca dezenflasyon sรผrecinin bir miktar yavaลlamasฤฑ”, Merkez Bankasฤฑnฤฑn faiz indirimlerinin boyutunu ve/veya hฤฑzฤฑnฤฑ ayarlayarak daha temkinli bir yaklaลฤฑma girdiฤini gรถzler รถnรผne serdi. Natixis, para politikasฤฑndaki daha kademeli bir gevลeme yaklaลฤฑmฤฑnฤฑn, “รถzel sektรถr iรงin finansal koลullarฤฑ daha uzun bir sรผre sฤฑkฤฑ tutacaฤฤฑnฤฑ” รถngรถrdรผ. Rapor, iลletmelerin zaten “aลฤฑrฤฑ yรผksek faiz oranlarฤฑ ve bankalarฤฑn sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑ kredi koลullarฤฑ nedeniyle finansman saฤlamada zorluklarla karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ” aktardฤฑ.
Tรผrkiye ekonomisi toparlandฤฑ ancak bรผyรผmede yavaลlama riski var
Natixis analistleri, Tรผrkiye ekonomisindeki son dinamikleri inceledi. Analize gรถre, ekonomi 2021-2023 dรถneminde yฤฑllฤฑk ortalama yรผzde 6 ile “aลฤฑrฤฑ ฤฑsฤฑnan” bir bรผyรผme sergiledikten sonra, sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ ve yรผksek enflasyonun etkisiyle 2024’te yรผzde 3,2’ye geriledi. Ayrฤฑca, siyasi ve kรผresel ticaretteki belirsizliklerin ek baskฤฑlarฤฑyla 2025’in ilk รงeyreฤinde (Q1) daha da yavaลlayarak “uzun vadeli ortalamanฤฑn (yรผzde 5) altฤฑnda” yรผzde 2,3’e dรผลtรผ.
Buna karลฤฑn, 2025’in ikinci รงeyreฤinde (Q2) aรงฤฑklanan GSYH verilerinin “pozitif bir sรผrpriz” yarattฤฑฤฤฑ ve bรผyรผmeyi yฤฑllฤฑk bazda (YOY) yรผzde 4,8’e hฤฑzlandฤฑrarak son beล รงeyreฤin en yรผksek seviyesine taลฤฑdฤฑฤฤฑ belirtildi. Raporda, bu bรผyรผmenin ana motorlarฤฑ olarak “รถzel tรผketim ve yatฤฑrฤฑmฤฑn ana itici gรผรงler olarak kaldฤฑฤฤฑ” vurgulandฤฑ.
Hanehalkฤฑ harcamalarฤฑnฤฑn direnรงli kalmasฤฑnฤฑn nedenleri arasฤฑnda, 2024 ortasฤฑndan itibaren baลlayan “รถnemli dezenflasyon sรผrecinin hanehalkฤฑ satฤฑn alma gรผcรผnรผ ve gรผvenini artฤฑrmasฤฑ” ve asgari รผcret artฤฑลlarฤฑ gibi hรผkรผmet tedbirleri etkili oldu. Ayrฤฑca, “รผlke para biriminin – Tรผrk lirasฤฑnฤฑn – daha fazla deฤer kaybetmesi beklentisinin รงift haneli enflasyon baฤlamฤฑnda bazฤฑ tรผketicileri alฤฑmlarฤฑnฤฑ รถne รงekmeye itmesi” de rol oynadฤฑ.
Yapฤฑsal zorluklar ve cari aรงฤฑk baskฤฑsฤฑ
Yatฤฑrฤฑm cephesinde, brรผt sabit sermaye oluลumu (GFCF) bileลenleri incelendi. Rapor, yatฤฑrฤฑmlarฤฑn, “aลฤฑrฤฑ yรผksek faiz oranlarฤฑ arasฤฑnda sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlan finansal koลullara raฤmen” aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak “konut ve konut dฤฑลฤฑ inลaat” ile desteklendiฤini belirtti. ฤฐnลaat sektรถrรผnรผn, 2024 ve 2025’in ilk yarฤฑsฤฑnda yฤฑllฤฑk bazda yaklaลฤฑk yรผzde 9 oranฤฑnda gรผรงlรผ bir bรผyรผme kaydettiฤi aktarฤฑldฤฑ. Bununla birlikte, Tรผrkiye ekonomisinde makine ve ekipman yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑn aynฤฑ dรถnemde durgunlaลtฤฑฤฤฑ, ancak 2025’in ikinci รงeyreฤinde yฤฑllฤฑk yรผzde 9,3 yรผkseldiฤi ifade edildi. Sanayi รผretim istatistiklerinin de 2025’in ikinci ve รผรงรผncรผ รงeyreklerinde toparlanarak aylฤฑk ortalama yรผzde 6,6 yฤฑllฤฑk artฤฑล gรถsterdiฤi kaydedildi.
Natixis’e gรถre, 2022’de ulaลฤฑlan yรผzde 85 zirvesinden bu yana dezenflasyon konusunda “รถnemli ilerleme kaydedildi”. Ancak, “son veriler daha fazla ekonomik acฤฑnฤฑn gerekebileceฤini gรถsteriyor”. Merkez Bankasฤฑ (TCMB) da, “รถzellikle gฤฑda ile ilgili son fiyat eฤilimleriyle iliลkili risklerin, dezenflasyon sรผreci iรงin giderek daha gรถrรผnรผr hale geldiฤini” kabul etti. Bu doฤrultuda, TCMB’nin 2026 sonu enflasyon tahminini yรผzde 12’den yรผzde 16’ya yรผkselttiฤi kaydedildi.
Raporda, Tรผrkiye’nin enerji ve altฤฑn ithalatฤฑna olan yรผksek baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ nedeniyle “ticaret ve cari iลlemler bilanรงosunda yapฤฑsal bir aรงฤฑk deneyimlediฤi” vurgulandฤฑ. Cari aรงฤฑฤฤฑn 2024’te GSYH’nin yรผzde 0,8’ine geriledikten sonra, 2025’in ilk yarฤฑsฤฑnda tekrar yรผkselerek GSYH’nin yรผzde 1,6’sฤฑna ulaลtฤฑฤฤฑ belirtildi. Bu yapฤฑsal sorunlar, Tรผrkiye ekonomisinin sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผme รงabalarฤฑnฤฑn รถnรผndeki en bรผyรผk engellerden biri olarak gรถrรผlรผyor.
Siyasi belirsizlik ve รงift aรงฤฑk sorunu
Rapora gรถre, son dรถnemdeki “geri tepmenin” birincil nedeni “iรง siyasi geliลmeler” oldu. Natixis, “Tรผrk cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ rejiminin, azaltฤฑlmฤฑล hesap verebilirlik ile daha otoriter bir duruล benimsediฤi” deฤerlendirmesini yaptฤฑ. Analistler, Tรผrkiye ekonomisi รผzerindeki bu siyasi risk priminin, “daha az รงapalanmฤฑล enflasyon beklentileri ile birlikte Merkez Bankasฤฑnฤฑ daha uzun sรผre sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ duruลunu sรผrdรผrmeye zorlayacaฤฤฑnฤฑ” รถngรถrdรผ.
Ayrฤฑca rapor, siyasi risklerin yoฤunlaลmasฤฑnฤฑn, “mali aรงฤฑklar sorunuyla birlikte gerรงekleลtiฤini” belirtti. 2023 genel seรงimlerinden รถnce uygulanan “kitlesel harcama dalgasฤฑ”nฤฑn ardฤฑndan bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn GSYH’nin yรผzde 4,5’ine ulaลtฤฑฤฤฑ hatฤฑrlatฤฑldฤฑ. Natixis, enflasyonun kademeli olarak yavaลlamasฤฑ ve net borรงlanma ihtiyacฤฑnฤฑn artmasฤฑyla birlikte, genel hรผkรผmet bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 2025’te GSYH’nin yรผzde 3,8’ine ve 2026’da yรผzde 3,4’รผne ulaลmasฤฑnฤฑ bekliyor.
Tahminler revize edildi: Bรผyรผme yavaล, enflasyon yรผksek seyredecek
Natixis, yaลanan parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmanฤฑn etkileri ve siyasi risklerin tฤฑrmanmasฤฑnฤฑn, รถnรผmรผzdeki รงeyreklerde Tรผrkiye ekonomisinde aktiviteyi baskฤฑlamaya devam edeceฤini รถngรถrdรผ. Enflasyon baskฤฑlarฤฑnฤฑn ise “daha yapฤฑลkan” gรถrรผndรผฤรผ ve Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn etkisiyle ลiddetlendiฤi belirtildi.
Bu doฤrultuda, Natixis, Tรผrkiye ekonomisi iรงin bรผyรผme tahminini 2025 yฤฑlฤฑ iรงin (รถnceki yรผzde 3,3’ten) hafifรงe aลaฤฤฑ yรถnlรผ revize ederek yรผzde 3,1’e ve 2026 iรงin (รถnceki yรผzde 3,5’ten) yรผzde 3,4’e รงekti. Enflasyon tahmini ise 2025 iรงin (รถnceki yรผzde 30,5’ten) ortalama yรผzde 34,8’e ve 2026 iรงin (รถnceki yรผzde 21,2’den) yรผzde 24,5’e yรผkseltildi.
Raporda, tรผm zorluklara raฤmen, “ekonominin, hรขlรข yรผksek enflasyonun ve istikrarsฤฑz siyasi ortamฤฑn yarattฤฑฤฤฑ zorluklara raฤmen, Merkez Bankasฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑz gรถzetimi altฤฑnda doฤru yolda gรถrรผndรผฤรผ” sonucuna varฤฑldฤฑ.
