Borsalar iรงin bรผnyesinde iลlem gรถren ลirket sayฤฑsฤฑnฤฑn fazla olmasฤฑ, her zaman bir baลarฤฑ kฤฑstasฤฑ olagelmiลtir. Bu yรผzden dรผnyanฤฑn รถnde gelen borsalarฤฑ, kotlarฤฑnda bulunan ลirket sayฤฑlarฤฑnฤฑ sรผrekli รถn plana รงฤฑkarฤฑrlar.
Gerรงekten de borsa kotunda รงok sayฤฑda ลirketin bulunmasฤฑ, daha yรผksek bir iลlem hacmini ve daha derin piyasayฤฑ beraberinde getirir. Daha da รถnemlisi genel ekonomi aรงฤฑsฤฑndan, sermayenin daha geniล bir tabana yayฤฑlmasฤฑnฤฑ teลvik eder, bu da toplumsal refahฤฑn artmasฤฑna katkฤฑ saฤlar.
Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu bu motivasyonla, Borsa ฤฐstanbulโda 1000 ลirketin iลlem gรถrmesi amacฤฑna yรถnelik, 2010โlu yฤฑllarฤฑn baลฤฑnda bir halka aรงฤฑlma seferberliฤi baลlattฤฑ. Ancak 2015 yฤฑlฤฑ itibarฤฑyla bu amaca ulaลmak bir tarafa, tam tersi bir durum ortaya รงฤฑktฤฑ.
SPK haftalฤฑk bรผltenine gรถre geรงen ay, Borsa ฤฐstanbul iลlem gรถren 3 ลirket daha kottan รงฤฑkmak iรงin gerekli sรผreci baลlattฤฑlar. Tรผrkiye Ekonomi Bankasฤฑ, Petrol Ofisi ve Eczacฤฑbaลฤฑ Yapฤฑ Gereรงleri kฤฑsa bir sรผre sonra borsa ลirketi unvanlarฤฑnฤฑ kaybedecekler.
Nasฤฑl ki hiรง kimse hisse senedine yatฤฑrฤฑm yapmaya zorlanamazsa, hiรงbir ลirkette de halka aรงฤฑlmaya veya sรผrekli halka aรงฤฑk kalmaya zorlanamaz. Borsa ลirketi sayฤฑsฤฑ arttฤฑrma gibi amaรงlara mantฤฑklฤฑ yรถnlendirmeler ve etkili teลviklerle ulaลฤฑlmaya รงalฤฑลฤฑlmalฤฑdฤฑr. Ancak, 5-6 yฤฑl รถnce belirlenen hedeflerden รงok uzak olunmasฤฑ, hatta tam tersi bir yรถnelimin de dikkat รงekecek kadar belirginleลmesi, Tรผrkiyeโnin halka aรงฤฑlma konusunda รงok da baลarฤฑlฤฑ bir karnesinin olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถstermektedir.
Halka kapanmayฤฑ, sermaye piyasalarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bir geriye gidiล veya olumsuz bir tablo olarak deฤerlendirmek mรผmkรผn. Ancak bu iลlemi her ลirket, amiyane tabirle, รถyle kafasฤฑna gรถre yapamฤฑyor. ฤฐlgi Kanunโda ve mevzuatta hangi ลartlarda ve nasฤฑl gerรงekleลtirileceฤi hรผkรผm altฤฑna alฤฑnmฤฑล.
Bu yazฤฑmฤฑzda, mevzuatta yer alan kurallarฤฑnฤฑn neler olduฤunu ele alฤฑp, basitรงe halka kapanmanฤฑn nasฤฑl gerรงekleลeceฤini anlatacaฤฤฑz. Bu konu kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin de รถnem taลฤฑmakta; รงรผnkรผ halka kapanma sรผrecinde hak dรผลรผrรผcรผ sรผreler bulunmakta, eฤer bu sรผrelerde haklar kullanฤฑlmadฤฑฤฤฑ takdirde bรผyรผk zararlarla karลฤฑlaลmak mรผmkรผn olabilmektedir.
Halka kapanma sรผrecinin temel dayanaฤฤฑ 6362 sayฤฑlฤฑ Sermaye Piyasasฤฑ Kanunuโnun 27. maddesi. SPK bu maddeye dayanarak, 12.11.2014 tarih ve 29173 sayฤฑlฤฑ Resmi Gazetede yayฤฑnlanarak yรผrรผrlรผฤe giren โOrtaklฤฑktan รฤฑkarma ve Satma Haklarฤฑ Tebliฤiโ ile konunun ayrฤฑntฤฑsฤฑnฤฑ dรผzenlemiลtir. Bu Tebliฤe http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/11/20141112-7.htm baฤlantฤฑsฤฑnda ulaลฤฑlabilir.
รncelikle hakim ortak kรผรงรผk ortaklarฤฑ ne zaman ortaklฤฑktan รงฤฑkarabilir? Birlikte ya da tek baลฤฑna hareket ederek, ลirket sermayesindeki paylarฤฑnฤฑ %98โe ulaลtฤฑran ortaklar, geri kalan paya sahip ortaklarฤฑ ortaklฤฑktan รงฤฑkarma hakkฤฑ kazanฤฑrlar. Oran 2017โnin sonuna kadar %97โiken, ancak bu tarihten sonra %98 olarak uygulanacaktฤฑr. Hakkฤฑn doฤmasฤฑ kendiliฤinden olmuyor, ek hisse senedi alarak bu orana ulaลan ortak, ลirket yรถnetimine diฤer ortaklarฤฑ ortaklฤฑktan รงฤฑkarma hakkฤฑnฤฑ kullanmak iรงin baลvurur. Bu baลvuru Kamuyu Aydฤฑnlatma Platformunda kamuya aรงฤฑklanmasฤฑ ile 3 aylฤฑk hak dรผลรผrรผcรผ sรผre baลlamฤฑล olur.
Hรขkim ortaฤฤฑn, ortaklฤฑktan รงฤฑkarma hakkฤฑna karลฤฑlฤฑk, kรผรงรผk ortaklarฤฑn da satma hakkฤฑ doฤmaktadฤฑr. Ancak burada 3 aylฤฑk hak dรผลรผrรผcรผ sรผre รถnem arz ediyor. รรผnkรผ bu sรผre iรงinde hรขkim ortaฤa paylarฤฑnฤฑ satmayan ortaklar haklarฤฑnฤฑ kaybediyorlar.
Kรผรงรผk ortak bu 3 aylฤฑk sรผre iรงinde satma hakkฤฑnฤฑ hangi fiyattan kullanacak? Burada kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑyฤฑ korumaya yรถnelik karmaลฤฑk hesaplamalar var. Aลaฤฤฑdaki yรถntemlere gรถre hesaplanan fiyatlarฤฑn iรงinden en yรผksek olanฤฑ satma hakkฤฑnฤฑn fiyatฤฑ olarak belirlenir:
โข Hissenin fiyatฤฑnฤฑ belirlemeye yรถnelik deฤerleme raporundaki fiyat,
โข %98 oranฤฑna ulaลฤฑlฤฑp ortaklฤฑktan รงฤฑkarma hakkฤฑnฤฑn kullanฤฑlacaฤฤฑ kamuya aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ tarihten รถnceki bir yฤฑl iรงinde zorunlu pay alฤฑm teklifi yapฤฑlmฤฑล ise bu teklifteki fiyat,
โข %98 oranฤฑna ulaลฤฑlฤฑp ortaklฤฑktan รงฤฑkarma hakkฤฑnฤฑn kullanฤฑlacaฤฤฑ kamuya aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ tarihten รถnceki son 6 ay, 1 yฤฑl ve 5 yฤฑl iรงinde borsada oluลan aฤฤฑrlฤฑklฤฑ ortalama fiyatlarฤฑn aritmetik ortalamasฤฑ.
Bu fiyatlar arasฤฑndan en yรผksek fiyatฤฑn satma hakkฤฑ fiyatฤฑ olmasฤฑ elbette kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑ aรงฤฑsฤฑndan en iyi seรงenek. Bu fiyatla, eฤer bir zarar sรถz konusu ise, bu zararฤฑn en az olacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyebiliriz. Kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑ 3 aylฤฑk sรผre iรงinde ลirkete yazฤฑlฤฑ bildirimde bulunarak satma hakkฤฑnฤฑ kullanacaฤฤฑnฤฑ beyan eder. Daha รถnce hรขkim ortak tarafฤฑndan ลirket hesabฤฑnda bloke edilen hisse senedi bedeli kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑya รถdenerek hisse senedi devri gerรงekleลir.
Peki, bu 3 aylฤฑk sรผre iรงinde kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑ satma hakkฤฑnฤฑ kullanmaz ise ne olacak? ฤฐลte o zaman zararฤฑn ya da daha bรผyรผk zararฤฑn kapฤฑsฤฑ aรงฤฑlmฤฑล olacak? 3 aylฤฑk sรผre sonunda hรขkim ortak satma hakkฤฑnฤฑ kullanmayan kรผรงรผk ortaklarฤฑ ortaklฤฑktan รงฤฑkarฤฑr. Bu sรผre sonunda, hรขkim ortak hala kendisine devredilmemiล hisse senetlerinin iptal edilmesi ve iptal edilen senetlerin yerine ihraรง edilecek yeni senetlerin kendisine satฤฑlmasฤฑ iรงin ลirkete baลvuruda bulunur.
Bu iลlemler yapฤฑldฤฑktan sonra artฤฑk tรผm hisse senetleri hรขkim ortak elinde toplanmฤฑล olacaktฤฑr. ลirket yรถnetimi Borsaโya yazฤฑlฤฑ baลvuruda bulunarak, ลirket hisse senetlerinin borsa kotundan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑna ve iลlem gรถrmekten sรผrekli men edilmesi iรงin karar aldฤฑrฤฑr. Bu karardan sonra da SPK, ลirketi resen Sermaye Piyasasฤฑ Kanunu kapsamฤฑndan รงฤฑkarฤฑr.
Son olarak hรขkim ortaฤฤฑn, kรผรงรผk ortaฤฤฑ ortaklฤฑktan รงฤฑkarma fiyatฤฑnฤฑn nasฤฑl belirlendiฤini anlatalฤฑm. %98 oranฤฑna ulaลฤฑlฤฑp ortaklฤฑktan รงฤฑkarma hakkฤฑnฤฑn kullanฤฑlacaฤฤฑ kamuya aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ tarihten รถnceki son 30 gรผn iรงinde borsada oluลan aฤฤฑrlฤฑklฤฑ ortalama fiyatlarฤฑn aritmetik ortalamasฤฑ, ortaklฤฑktan รงฤฑkarma fiyatฤฑdฤฑr.
Bu fiyat รผzerinden hesaplanan hisse tutarlarฤฑ hakim ortak tarafฤฑndan ลirket รถdenir. ลirkette bu bedelleri MKK nezdinde 3 yฤฑl boyunca bloke eder. Hisse senetleri iptal edilmiล eski kรผรงรผk ortaklar, bu bedellerini istedikleri zaman alabilirler. Yani kรผรงรผk ortaklarฤฑn hisse senetlerinin karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ hakim ortaktan almalarฤฑ her zaman mรผmkรผn ama 3 aylฤฑk satma hakkฤฑ kullanฤฑm sรผresi geรงtikten sonra daha dรผลรผk bir fiyat รผzerinden hisse senedi bedellerini alabilecekler.
รzet olarak halka aรงฤฑklฤฑk oranฤฑ รงok dรผลรผk olan ลirketlerin hisse senetlerine yatฤฑrฤฑm yapan kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn ลirket duyurularฤฑnฤฑ yakฤฑndan takip edip, hรขkim ortak konumuna gelen ortaklarฤฑn bildirimlerine gรถre hareket etmeleri gerekir. Bรถylece hak dรผลรผrรผcรผ sรผre iรงinde doฤan haklarฤฑnฤฑ zamanฤฑnda kullanmalarฤฑ zarar etmeleri รถnleyecek veya daha az zararla kurtulmalarฤฑnฤฑ saฤlayacaktฤฑr.
ย
