Tรผrkiyeโde yaklaลฤฑk 400 ลirketin hisse senetleri Borsa ฤฐstanbulโda iลlem gรถrmektedir. Bu ลirketlerin piyasa deฤerleri hesaplanฤฑrken iลlem fiyatlarฤฑ temel alฤฑnmakta ve bu piyasa deฤeri de ลirketler aรงฤฑsฤฑndan bir baลarฤฑ kฤฑstasฤฑ olarak รถne รงฤฑkarฤฑlmaktadฤฑr. Tรผm hisse senedi piyasalarฤฑnda, belirli bir dรถnemde piyasa deฤerini en fazla arttฤฑran ลirket hem mevcut ortaklarฤฑnฤฑn refahฤฑnฤฑ yรผkseltmekte hem de potansiyel yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn dikkatini รงekmektedir.
Hisse senedi yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn duyarlฤฑ olduฤu bu piyasa deฤeri hangi faktรถrler tarafฤฑndan belirlenmektedir? Bir baลka ifade ile borsadaki hisse fiyatlarฤฑndaki deฤiลikliklerin dinamiฤi nedir? Elbette ilk akla gelen cevap, fiyatฤฑn belirleyicisinin hisseye gelen arz ve talep olduฤudur. Ancak arz ve talebin aslฤฑnda bir sonuรง olduฤunu, asฤฑl belirleyicilerin arz ve talebi etkileyen faktรถrler olduฤu belirtmeliyiz.
ลirketin defter deฤeri, aktiflerin kalitesi, kaynaklarฤฑn vadesi ve maliyeti, insan kaynaฤฤฑ kalitesi, yรถnetim kรผltรผrรผ, vizyonu, temel stratejileri, ana faaliyetlerin etkili ve verimli yรผrรผtรผlmesi, gelecek รถngรถrรผleri ve yatฤฑrฤฑmlarฤฑ etkin piyasalarda fiyatฤฑn temel belirleyicileri olarak รถne รงฤฑkmaktadฤฑr.
Konunun en can alฤฑcฤฑ yรถnรผ belki de ลirketin piyasa deฤerini belirleyen yukarฤฑdaki faktรถrlerin nasฤฑl olumlu hale getirileceฤidir. Bu faktรถrlerle ilgili kararlarฤฑn isabetli oluลu baลarฤฑnฤฑn temelinde yatmaktadฤฑr. ลirket organizasyonunun her kademesinde doฤru ve zamanฤฑnda alฤฑnan kararlarฤฑn hepsi belirli oranlarda piyasa deฤerinin artmasฤฑnda etkili olduฤu sรถylenebilir.
Ancak en รถnemli payฤฑn, sorumluluฤu yรถnetim kurulunda olan stratejik kararlardadฤฑr. Bu nedenle, bir ลirkette en รถnemli karar organฤฑnฤฑn Yรถnetim Kurulu olduฤun sรถylemek yanlฤฑล olmayacaktฤฑr. Daha da ileri bir ifade ile bu karar organฤฑnฤฑn, uygun nitelikte oluลturulmasฤฑ ve etkili รงalฤฑลtฤฑrฤฑlmasฤฑ hayati รถnem taลฤฑmaktadฤฑr diyebiliriz.
Yรถnetim kurullarฤฑnฤฑn anฤฑlan รถnemine atfen, รงeลitli hukuki dรผzenlemelerde de bu karar organฤฑnฤฑn oluลumu ve iลleyiลi ile ilgili hรผkรผmler yer almaktadฤฑr. รrneฤin, 6102 sayฤฑlฤฑ Tรผrk Ticaret Kanunuโnun 375. maddesi, anonim ลirketlerinin yรถnetim kurullarฤฑna devredilmeyen gรถrev ve sorumluluklar yรผklemiลtir.
Bu devredilmez gรถrev ve sorumluluklara baktฤฑฤฤฑmฤฑzda da ลirketlerin sรผrekliliฤi iรงin liderlik etme ve gรถzetim gibi iki ciddi iลlevin sorumluluฤunun yรถnetim kurulunda olduฤu gรถrmekteyiz. Diฤer taraftan anฤฑlan Kanunโun 530. maddesi, yรถnetim kurulunu oluลturamayan ลirketlerin belirli bir mahkeme sรผrecinden sonra tasfiye edilebileceฤini hรผkme baฤlamasฤฑ, bu yรถnetim organฤฑnฤฑ daha da รถnemli hale getirmektedir.
Oluลturulmasฤฑ zorunlu olan bรถyle รถnemli bir kurulun; bรผyรผklรผฤรผnรผn ne kadar olmasฤฑ, kim tarafฤฑndan nasฤฑl oluลturulmasฤฑ ve yapฤฑsฤฑnฤฑn ne olmasฤฑ gerektiฤi ise รผzerinde dรผลรผnmemiz gereken diฤer bir konudur. Tรผrkiyeโde ticari hayatฤฑ ve ลirket yapฤฑlarฤฑnฤฑ dรผzenleyen temel kanun olan Tรผrk Ticaret Kanunuโnun 359. maddesinin birinci fฤฑkrasฤฑnda yer alan โanonim ลirketin bir ya da daha fazla kiลiden oluลan bir yรถnetim kurulu bulunurโ ifadesi, 1 kiลiden oluลan yรถnetim kurullarฤฑna dahi olanak saฤlamaktadฤฑr.
Bununla beraber, sektรถrlere yรถnelik bazฤฑ รถzel kanun ve dรผzenlemelerle Yรถnetim kurulu รผye sayฤฑsฤฑna alt sฤฑnฤฑr getirilmiลtir. รrneฤin, 5411 sayฤฑlฤฑ Bankacฤฑlฤฑk Kanunuโnun 23. maddesi, bankalarฤฑnฤฑn yรถnetim kurullarฤฑnฤฑn โgenel mรผdรผr dรขhil 5 kiลiden az olamayacaฤฤฑโ hรผkรผm altฤฑna almฤฑล, benzer ลekilde Sigortacฤฑlฤฑk Kanunuโnun 4. maddesinin 1 fฤฑkrasฤฑ da sigorta ลirketlerinin yรถnetim kurullarฤฑnda, genel mรผdรผr dรขhil en az 5 รผyenin bulunmasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Borsa ฤฐstanbul ลirketlerin yรถnetim kurullarฤฑ ile ilgili dรผzenleme sermaye piyasasฤฑ mevzuatฤฑnda bulunmaktadฤฑr. Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu II-17.1 sayฤฑlฤฑ โKurumsal Yรถnetim Tebliฤiโ 4.3.1 standardฤฑ borsa ลirketlerinin yรถnetim kurullarฤฑnda en az 5 รผyenin bulunmasฤฑ zorunluluฤu getirmiลtir.
Hukuki zorunluluklarฤฑn รถtesinde, uygun bรผyรผklรผkte ve etkili bir yรถnetim kurulunun oluลturulmasฤฑnฤฑn, piyasa deฤerinde istikrarlฤฑ bir artฤฑลฤฑ da beraberinde getirdiฤi gerรงeฤini akademik รงalฤฑลmalar da desteklemektedir. Ayrฤฑca bu รงalฤฑลmalarda her ลirkete uyan bir bรผyรผklรผฤรผn olmadฤฑฤฤฑ ve her ลirket iรงin uygun bรผyรผklรผฤรผn ลirketin รถznel koลullarฤฑna baฤlฤฑ olduฤu tespit edilmiลtir.
Bir baลka ifade ile optimal รผye sayฤฑsฤฑ รถlรงek, sektรถr, ลirket yaลฤฑ, piyasa koลularฤฑ gibi deฤiลkenlere gรถre deฤiลiklik gรถstermektedir. Bu durumda, sรผrdรผrรผlebilir baลarฤฑ iรงin her ลirket, kendi koลullarฤฑna gรถre, faaliyetlerini etkili yรผrรผtebilecek รผye sayฤฑsฤฑna sahip bir yรถnetim kurulu oluลturmalฤฑdฤฑr.
Liderlik ve gรถzetim gibi faaliyetlerin etkili yerine getirilmesi ise ลรผphesiz kuruldaki รผye sayฤฑsฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra รผyelerin nitelikleri ile de yakฤฑndan ilgilidir. Eฤitim, tecrรผbe ve ahlaki deฤerler bakฤฑmฤฑndan iyi niteliklere sahip รผyelerden oluลan bir kurulun daha isabetli kararlar alacaฤฤฑ, daha gerรงekรงi hedefler belirleyeceฤi ve gรถzetim-denetim iลlevini daha etkili yerine getireceฤi yeterince aรงฤฑktฤฑr.
Piyasa deฤerini istikrarlฤฑ olarak yรผkseltmek isteyen bir ลirketin yรถnetim kurulunu, hem รผye sayฤฑsฤฑ bakฤฑmฤฑndan uygun bir bรผyรผklรผkte oluลturmasฤฑ hem de yรผksek nitelikli รผyelerin kurulda yer almasฤฑnฤฑ saฤlamasฤฑ gereklidir.
Sonuรง olarak hisse senedi yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑ, yatฤฑrฤฑm kararฤฑ alฤฑrken sadece teknik ve temel analizle yetinmemeli, ลirketin hayati kararlarฤฑnฤฑ alan yรถnetim kurulunu da analiz etmelidir. Yรผksek niteliklere sahip รผyelerden oluลan uygun bรผyรผklรผkteki yรถnetim kuruluna sahip ลirketlerin hisselerine yatฤฑrฤฑm yapan yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn, orta ve uzun vadede risklerinin daha dรผลรผk olduฤunu gรถnรผl rahatlฤฑฤฤฑyla sรถylemek mรผmkรผn.
Zira bรถyle bir kurulun aldฤฑฤฤฑ kararlarฤฑn, ลirketin piyasa deฤerini istikrarlฤฑ bir ลekilde yรผkseltme olasฤฑlฤฑฤฤฑ daha yรผksektir.
ย
